هویت و فرهنگ هرات از کجا ریشه می گیرد(بخش دوازدهم)
( هجدهمین سال نشراتی )
تاریخ نشر : چهار شنبه مؤرخ ۱ میزان ( مهر) ۱۴۰۵ خورشیدی – ۲۳ سپتامبر۲۰۲۶ میلادی – ملبورن – استرالیا
——————————————————————————————————————————————————–
هویت و فرهنگ هرات از کجا ریشه می گیرد
.
تاجران هراتی
**********************
پیوسته به گذشته :
.
سه روز پیش بود که با داکتر حسن شرق تلفنی صحبت کردم. این چهره تاریخی افغانستان که صد و یک سال عمر دارد از حافظه قوی برخوردار است. هنگامی و آن هم از دور، با او گپ می زنی باورت نمیشود که مخاطب آن سوی خط عمری بیش از یک قرن داشته باشد. بارها با ایشان در گذشته صحبت داشته ام. همیشه از صراحت گویی و ظرافت سخن او بهره برده ام. این بار هم به نظرم رسید که همان صدایی را می شنوم که در حدود چهل سال پیش هنگامی صدراعظم افغانستان بود، می شنوم. صاف و و روشن. در این صحبت تلفنی چند پرسش را با ایشان مطرح نمودم که پاسخ های واضح دریافت کردم. پرسیدم، این درست است که عبدالمجید خان هراتی است؟ جواب داد، بلی. از هرات است. پدرش هراتی و تاجر بود. در هرات به دنیا آمد و بزرگ شد و به تجارت پرداخت. گفتم، در جایی خوانده ام که پس از تاسیس جمهوریت سردار محمد داود خان عبدالمجید خان نامه ی به رییس دولت فرستاد و و در آن پیشنهاد کرده بود که در افغانستان یک مرکز مطالعات اقتصادی تاسیس شود. در این مرکز مطالعات، اقتصاد دانها اوضاع اقتصادی کشور را پیوسته بررسی کنند . راه های مناسب پیشرفت را با گسترش صنعت و زراعت و تجارت و همسویی با روندهای پیشرفته ی جهانی پیشنهاد نمایند. در این نامه آمده بود که نصف مصارف مرکز را عبدالمجید خان می پردازد. بیست و پنج درصد را دولت بدهد و بیست و پنج درصد دیگر را بخش خصوصی تهیه نماید. داکتر شرق گفت، من از چنین نامه ی اطلاع ندارم. ولی عبدالمجید خان در نامه ی عنوان رییس دولت تمام جایداد خود را وقف جمهوریت کرده بود. باغ ها و ساختمان هایی که در کابل و شمالی داشت. دو کاریز با اراضی مربوطه در محلی میان هرات و تورغندی، خانه ی در هرات که به خانه دختر وزیر معروف است. در این نامه آمده بود که در خانه و باغ عبدالمجید خان در جاده دارالامان پسرش عبدالرحیم زنده گی می کند. تا زنده است حق دارد در این خانه باشد ولی پس از فوت او این خانه بایست به سناتوریم تبدیل گردد. ( سناتوریم آسایشگاه و شفاخانه بیماران توبرکلوز است) عبدالرحیم کسی است که برای نخستین بار شرکت کاکوکولا را در سال ۱۹۷۰ زیر عنوان کام در کابل تاسیس کرد. خانه هرات در شمال بانک خون که خانه دختر وزیر خوانده می شد نیز به همین گونه تا زنده بود مسکن دختر عبدالمجید خان می بود. بعد از فوتش باید به زایشگاه تبدیل می شد. داکتر شرق گفت، که نامه و فهرست جایدادها را برای ثبت به محکمه فرستادیم. محکمه آن را مسترد کرد و نوشت که مالک جایداد باید وثیقه تهیه نماید و بر پایه وثیقه شرعی این جایداد خود را به دولت جمهوری اهدا نماید زیرا در غیر این صورت ورثه می توانند ادعای ارث جایداد را داشته باشند. عبدالمجید خان پذیرفت که این شرط را بر آورده سازد. مدتی گذشت پروسه پایان نیافته بود که کودتای هفت ثور اتفاق افتاد و دولت تمام جایداد عبدالمیجد خان مصادره کرد. داکتر شرق در این صحبت گفت که عبدالمجید خان هنگانمی وزیر بود به کشورهای اروپایی و امریکا چند بار سفر کرد. سرمایه داران و شرکت ها و مقامات این کشورها را برای سرمایه گزاری و فعالیت در افغانستان دعوت کرد. یک اثر این فعالیت پروژه انکشاف هلمند است.
عبدالمجید خان هراتی زابلی که در سال ۱۸۹۶ در هرات چشم به جهان گشود اینک در سال ۲۰۲۶ صد و سی ساله می شود. هنگام وفات زنده یاد عبدالمجید خان صد و دو سال عمر داشت.
آیا اتاق تجارت و سرمایه گزاری هرات برای بزرگداشت ازین هراتی نامدار محفلی به مناسبت سالگرد ۱۳۰ ساله گی او را برگزار خواهد کرد؟ دوست من آقای عبدالله فیض وعده کرده است که اتاق تجارت و سرمایه گزاری هرات را متقاعد سازد که محفل گرامی داشت این هراتی فرهیخته را برگزار کنند.
ادامه دارد . . .
جناب استاد غیرت عزیز سپاسگزارم از شریک ساختن خاطرات زیبای تان با خوانندگان ۲۴ ساعت .
باعرض حرمت
قیوم بشیر هروی