در سوگ مردی از تبار دانایی، نیکوکاری و خدمت به انسان
( نوزدهمین سال نشراتی )
تاریخ نشر : جمعه مؤرخ ۱۵ عقرب ( آبان ) ۱۴۰۵ خورشیدی – ۶ نوامبر ۲۰۲۶ میلادی – ملبورن – استرالیا
————————————————————————————————————————————————–
در سوگ مردی از تبار دانایی، نیکوکاری
و خدمت به انسان
===================
یادنامه مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی، معلم هرات باستان
و مسئول مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام
در مشهد مقدس
=============
خدمت به انسان، میراثی است که با رفتن انسان‌های نیک‌اندیش پایان نمی‌یابد؛ بلکه در زندگی کسانی که از دانش، مهر و همت آنان بهره‌مند شده‌اند، تداوم می‌یابد.
درگذشت انسان‌های نیکوکار، تنها فقدان یک فرد برای خانواده و نزدیکان او نیست؛ گاه خاموشی چراغی است که سالیان متمادی در مسیر زندگی محرومان روشن مانده و گرمای امید را به خانه‌های بی‌شماری رسانده است. رفتن چنین انسان‌هایی، جامعه را به تأملی دوباره درباره معنای خدمت، مسئولیت اجتماعی و ارزش ماندگار نیکوکاری فرامی‌خواند.
با نهایت تأسف و تأثر، مرحوم مغفور حاج محمدکاظم یوسفی، معلم دلسوز، خیر نیکوکار، خادم اهل‌بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام و از خدمتگزاران جامعه مهاجران افغانستانی در ایران، در روز ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵، پس از یک دوره بیماری، در شهر مشهد دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.
با درگذشت این مرد نیک‌اندیش، جامعه فرهنگی و آموزشی هرات باستان، خانواده بزرگ خیرین و نیکوکاران و به‌ویژه کسانی که سال‌ها با فعالیت‌های مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام آشنایی داشته‌اند، یکی از چهره‌های خدمتگزار خود را از دست داد؛ انسانی که بخش مهمی از عمر خویش را در دو عرصه ارزشمند تعلیم و تربیت و خدمت به محرومان سپری کرد.
نام و یاد آن مرحوم با سال‌ها تلاش در راه آموزش و پرورش نسل جوان، رسیدگی به محرومان، حمایت از دانش‌آموزان نیازمند، کمک به خانواده‌های کم‌برخوردار و فراهم‌ساختن زمینه زندگی شرافتمندانه برای انسان‌هایی گره خورده است که در دشواری‌های روزگار، بیش از هر چیز به همدلی، حمایت و دستگیری دیگران نیاز داشته‌اند.
معلمی؛ رسالتی مقدس در مسیر دانایی و پرورش انسان
مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی، سالیان متمادی از عمر پربرکت خویش را در هرات باستان، این شهر دیرپای فرهنگ، ادب، دانش و هنر، به شغل شریف معلمی اشتغال داشت و در راه تعلیم و تربیت فرزندان این سرزمین تلاش کرد.
معلمی از جمله شریف‌ترین مسئولیت‌های اجتماعی است؛ زیرا معلم تنها آموزگار دانش و دانسته‌ها نیست، بلکه در شکل‌گیری شخصیت، پرورش اندیشه، تقویت اخلاق و ساختن آینده نسل جوان نیز سهم دارد. اثر یک معلم دلسوز، به دیوارهای کلاس درس و سال‌های حضور دانش‌آموزان محدود نمی‌ماند؛ چه‌بسا کلامی آموزنده، رفتاری انسانی یا نکته‌ای تربیتی، سال‌ها در ذهن و جان شاگردی باقی بماند و مسیر زندگی او را دگرگون سازد.
مرحوم یوسفی در دوران طولانی خدمت آموزشی خود، شاگردان بسیاری را تربیت کرد و در پرورش نسل‌هایی از فرزندان هرات سهم گرفت. بی‌تردید، شمار شاگردان یک معلم تنها بخشی از کارنامه اوست؛ ارزش واقعی این خدمت را باید در دانشی جست‌وجو کرد که منتقل شده، اندیشه‌هایی که پرورش یافته و انسان‌هایی که با بهره‌گیری از آموزش و راهنمایی معلم خود، قدم در مسیر زندگی گذاشته‌اند.
هرات باستان، با پیشینه درخشان علمی و فرهنگی و با نام‌های ماندگار دانشمندان، ادیبان، هنرمندان و اندیشمندان خود، همواره جایگاهی ویژه در تاریخ فرهنگ این سرزمین داشته است. خدمت در عرصه آموزش و پرورش در چنین شهری، سهم‌گرفتن در استمرار همین میراث فرهنگی و انسانی است.
مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی نیز با سال‌ها حضور در محیط آموزشی هرات، بخشی از عمر خود را وقف آموختن و پروراندن کرد؛ خدمتی که آثار آن، فراتر از دوران اشتغال او، در خاطره شاگردان و در حافظه فرهنگی جامعه باقی خواهد ماند.
اگر مدرسه جایگاه افروختن چراغ دانایی است، معلم کسی است که روشنایی آن چراغ را به خانه‌های بسیاری می‌رساند. از همین رو، یاد معلمانی که با تعهد، صداقت و احساس مسئولیت به جامعه خدمت کرده‌اند، با گذشت زمان نه‌تنها کمرنگ نمی‌شود، بلکه در خاطره شاگردان و نسل‌های پس از آنان جایگاهی ماندگار می‌یابد.
از تعلیم و تربیت تا نیکوکاری و خدمت اجتماعی
یکی از جنبه‌های ارزشمند زندگی مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی، پیوند میان رسالت معلمی و فعالیت‌های خیرخواهانه اوست. او در مقام معلم، در مسیر آموزش و پرورش نسل جوان گام برداشت و در عرصه امور خیریه نیز برای حمایت از دانش‌آموزان، خانواده‌های نیازمند و محرومان جامعه تلاش کرد.
این پیوند، تصویری از انسانی ارائه می‌دهد که خدمت به همنوع را به یک حرفه، موقعیت یا دوره خاص از زندگی محدود نکرد؛ بلکه در عرصه‌های گوناگون، متناسب با مسئولیت و توانایی خود، در مسیر بهبود زندگی دیگران قدم برداشت.
اگر در کلاس درس می‌کوشید چراغ دانش را در دل شاگردان روشن نگه دارد، در عرصه نیکوکاری نیز برای فراهم‌کردن فرصت آموزش، تأمین نیازهای ضروری و کاهش دشواری‌های زندگی خانواده‌های محروم تلاش می‌کرد.
چنین مسیری یادآور این حقیقت است که آموزش و نیکوکاری، با وجود تفاوت در شیوه و ابزار، در هدفی مشترک به هم می‌رسند: کمک به رشد انسان، حفظ کرامت او و فراهم‌کردن زمینه‌ای بهتر برای زندگی فردی و اجتماعی.
نیکوکاری؛ از اندیشه خیر تا خدمت ماندگار
تاریخ زندگی اجتماعی ملت‌ها همواره با نام انسان‌هایی همراه بوده است که بی‌آنکه در پی شهرت و نام‌آوری باشند، بخشی از عمر و توان خویش را وقف کاستن از رنج دیگران کرده‌اند. ارزش چنین انسان‌هایی را نه در دارایی و موقعیت اجتماعی آنان، بلکه باید در شمار دل‌هایی جست‌وجو کرد که به واسطه تلاش و همتشان آرام گرفته‌اند؛ در چهره کودکانی که فرصت آموختن یافته‌اند؛ در خانه‌هایی که پناه خانواده‌های بی‌سرپناه شده‌اند و در زندگی انسان‌هایی که در روزگار تنگدستی، دست یاریگری را در کنار خود احساس کرده‌اند.
مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی از جمله افرادی بود که بخش مهمی از زندگی خود را در مسیر خدمت به مردم و حمایت از نیازمندان سپری کرد. فعالیت‌های او در چارچوب مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام، نمونه‌ای از تلاش برای پیوند دادن نیت خیر با اقدام عملی و سازمان‌یافته در عرصه امور اجتماعی و انسانی بود.
بر اساس اطلاعات موجود، فعالیت‌های این مؤسسه خیریه از سال ۱۳۶۷ در هرات و مشهد شکل گرفت و زمینه خدمت‌رسانی به خانواده‌های نیازمند و محروم را فراهم کرد. این مجموعه در گذر سال‌ها، با مشارکت و همراهی خیرین نیکوکار، در حوزه‌های مختلف حمایتی، آموزشی، درمانی و معیشتی به فعالیت پرداخت.
مرحوم یوسفی از سال ۱۳۸۰ مسئولیت مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام را در مشهد بر عهده داشت و در سال‌های مسئولیت خود، در پیگیری و پیشبرد برنامه‌های حمایتی و عام‌المنفعه این مجموعه نقش ایفا کرد.
آنچه در بررسی این فعالیت‌ها اهمیت دارد، گستره نیازهایی است که مؤسسه برای پاسخ‌گویی به آن‌ها تلاش می‌کرد؛ نیازهایی که از تأمین ابتدایی‌ترین مایحتاج زندگی آغاز می‌شد و تا آموزش، درمان، سرپناه و حمایت اجتماعی امتداد می‌یافت.
مدرسه‌سازی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده
یکی از ارزشمندترین عرصه‌های نیکوکاری، فراهم‌کردن زمینه آموزش برای کودکانی است که به دلیل فقر و محرومیت، ممکن است از فرصت تحصیل بازبمانند. آموزش تنها انتقال دانش نیست؛ راهی برای توانمندسازی انسان، افزایش فرصت‌های زندگی و گشودن افق‌هایی تازه پیش روی نسل آینده است.
در شمار فعالیت‌های اساسی و زیربنایی مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام در دوران مسئولیت مرحوم یوسفی، ساخت مدارس در هرات قرار داشت. اهمیت این اقدام را باید فراتر از احداث یک ساختمان آموزشی دانست؛ زیرا مدرسه محل پرورش اندیشه، شکوفایی استعدادها و شکل‌گیری امید به آینده است.
برای خانواده‌ای که درگیر دشواری‌های اقتصادی است، فراهم‌بودن امکان تحصیل فرزند می‌تواند تفاوتی اساسی در مسیر زندگی او ایجاد کند. حمایت از آموزش کودکان محروم، از آن رو که آثارش به سال‌های آینده و حتی نسل‌های بعدی گسترش می‌یابد، از ماندگارترین جلوه‌های نیکوکاری به شمار می‌رود.
افزون بر فعالیت‌های مربوط به ساخت منواده‌ای نیازمند می‌رسد، تنها ارزشی مادی ندارد؛ بلکه پیام روشنی از همدلی و همراهی با خود به همراه می‌آورد: اینکه انسان در دشواری‌های زندگی تنها نیست و در جامعه کسانی هستند که رنج او را می‌بینند و برای کاهش آن تلاش می‌کنند.
در همین چارچوب، خانواده‌های نیازمند تحت پوشش مؤسسه در مشهد، مهمان‌شهر تربت‌جام، هرات، کابل ،فراه ،بدخشان و دیگر مناطق افغانستان از کمک‌های این مجموعه بهره‌مند می‌شدند.
گستردگی جغرافیایی این فعالیت‌ها، بیانگر توجه به نیازهای بخشی از جامعه افغانستانی در دو سوی مرز و تلاش برای پاسخ‌گویی به مشکلات معیشتی آنان بود.
خدمت به مهاجران؛ مسئولیتی انسانی و اجتماعی
مهاجرت، به‌ویژه هنگامی که با ناچاری، دشواری‌های اقتصادی و دوری از خانه و کاشانه همراه باشد، می‌تواند زندگی خانواده‌ها را با چالش‌های فراوان روبه‌رو سازد. مهاجران نیازمند، علاوه بر مشکلات معیشتی، ممکن است در دسترسی به آموزش، درمان، سرپناه و دیگر امکانات ضروری نیز با موانعی مواجه شوند.
در چنین شرایطی، حضور نهادهای خیریه و همراهی خیرین نیکوکار می‌تواند نقشی مؤثر در کاهش دشواری‌ها و تقویت احساس امنیت و تعلق اجتماعی ایفا کند.
مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام با فعالیت در مشهد و ارتباط با نیازمندان در بخش‌هایی از افغانستان، در مسیر حمایت از خانواده‌های محروم و مهاجر گام برمی‌داشت. خدمت‌رسانی به خانواده‌های تحت پوشش در مشهد و مهمان‌شهر تربت‌جام و نیز کمک به نیازمندان در هرات، کابل و دیگر مناطق افغانستان، بخشی از دامنه فعالیت‌های این مجموعه بود.
مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی در سال‌های مسئولیت خود، در چارچوب این فعالیت‌ها به خدمت‌رسانی به جامعه مهاجران افغانستانی و دیگر خانواده‌های نیازمند اهتمام داشت.
این مسیر، یادآور حقیقتی مهم است: نیاز انسان به یاری و همدلی، محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و نیکوکاری در عمیق‌ترین معنای خود، از مرزبندی‌های قومی و ملی فراتر می‌رود.
خیرین نیکوکار؛ سرمایه‌های انسانی جامعه
یاد و نام مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی، فرصتی است برای قدردانی از همه خیرین نیکوکاری که با بخشش مال، صرف وقت، همراهی اجتماعی و احساس مسئولیت، در مسیر کاهش محرومیت گام برمی‌دارند.
نهادهای خیریه برای تداوم فعالیت‌های خود به اعتماد عمومی، مشارکت خیرین، مدیریت مسئولانه منابع و شناخت واقعی نیازهای جامعه وابسته‌اند. هر مدرسه‌ای که برای آموزش کودکان محروم ساخته می‌شود، هر خانواده‌ای که از سرپناه مناسب برخوردار می‌گردد، هر دانش‌آموزی که به کمک هزینه تحصیل خود ادامه می‌دهد و هر بیماری که امکان دریافت خدمات درمانی پیدا می‌کند، می‌تواند نتیجه هم‌افزایی میان نیت خیر و اقدام سازمان‌یافته باشد.
از این منظر، نیکوکاری تنها عملی فردی نیست؛ بلکه ظرفیتی اجتماعی است که با مشارکت افراد و نهادها گسترش می‌یابد و می‌تواند بخشی از دشواری‌های جامعه را کاهش دهد.
حفظ و تقویت این ظرفیت مستلزم آن است که تجربه‌های ارزشمند خیرین ثبت شود، خدمات انجام‌شده به‌درستی معرفی گردد و زمینه مشارکت نسل‌های تازه در فعالیت‌های انسان‌دوستانه فراهم آید.
۲
.
درگذشت خیرین و خدمتگزاران اجتماعی، هرچند اندوهبار است، می‌تواند فرصتی برای بازخوانی میراث آنان و تأکید بر ضرورت تداوم راه خدمت باشد. یاد نیکوکاران هنگامی زنده‌تر می‌ماند که اندیشه خیرخواهانه آنان به الگویی برای عمل تبدیل شود و خدمات عام‌المنفعه با برنامه‌ریزی، شفافیت و توجه به کرامت انسان ادامه یابد.
میراثی فراتر از عمر
انسان‌ها در گذر زمان از میان ما می‌روند، اما آثار اعمال آنان می‌تواند در زندگی دیگران باقی بماند. نام نیک، نه صرفاً با سخن و ستایش، بلکه با آنچه انسان برای بهبود زندگی همنوعان خود انجام داده است، در حافظه جامعه ماندگار می‌شود.
مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی با سال‌ها فعالیت در عرصه تعلیم و تربیت و امور خیریه، دو میراث ارزشمند از خود بر جای گذاشت: یکی در ذهن و جان شاگردانی که از آموزش او بهره بردند و دیگری در زندگی انسان‌هایی که از خدمات و تلاش‌های خیرخواهانه او برخوردار شدند.
او در مقام معلم، در مسیر دانایی و پرورش نسل جوان گام برداشت و در جایگاه مسئول مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام، در حد توان و مسئولیت خویش برای حمایت از محرومان تلاش کرد. خدمات مرتبط با مدرسه‌سازی، خانه‌سازی، حمایت از تحصیل دانش‌آموزان، پشتیبانی از نیازهای درمانی و کمک‌های معیشتی، ابعاد گوناگون این مسیر خدمت را تشکیل می‌داد.
بی‌گمان، ارزیابی دقیق و مستند از کارنامه هر نهاد خیریه، نیازمند ثبت اسناد، آمار و گزارش‌های مربوط به فعالیت‌های آن است؛ بااین‌حال، اصل خدمت به انسان و تلاش برای کاستن از رنج محرومان، ارزشی است که در همه زمان‌ها و جوامع مورد احترام قرار می‌گیرد.
اکنون که این معلم و خیر نیکوکار در روز ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵ در مشهد چشم از جهان فروبسته است، یادآوری خدمات و فعالیت‌های او، ادای احترام به سال‌هایی است که در مسیر آموزش، نیکوکاری و خدمت اجتماعی سپری شد.
نام او در خاطره شاگردانی که روزگاری در کلاس درسش به آموختن پرداختند و در یاد خانواده‌هایی که از فعالیت‌های خیریه بهره‌مند شدند، می‌تواند به‌عنوان یادگار انسانی از جنس خدمت و مسئولیت باقی بماند.
ارزش زندگی انسان‌ها را تنها با سال‌هایی که زیسته‌اند نمی‌سنجند، بلکه با دانشی که آموخته‌اند، انسان‌هایی که پرورش داده‌اند و رنج‌هایی که از دوش دیگران برداشته‌اند، می‌توان شناخت.
در پایان، درگذشت مرحوم مغفور حاج محمدکاظم یوسفی را به خانواده محترم ایشان، بستگان، دوستان، شاگردان، همکاران فرهنگی، خیرین نیکوکار، مسئولان و همراهان مؤسسه خیریه امام جواد علیه‌السلام و همه کسانی که از خدمات آن مرحوم بهره‌مند بوده‌اند، تسلیت می‌گوییم.
از درگاه خداوند متعال برای آن فقید سعید، رحمت و مغفرت واسعه الهی و برای بازماندگان و دوستداران ایشان، صبر و شکیبایی مسئلت داریم.
یادش گرامی، روانش شاد و راه دانایی، نیکوکاری و خدمت به انسان، پررهرو باد.
این یادنامه به پاس سال‌ها خدمت فرهنگی و اجتماعی مرحوم حاج محمدکاظم یوسفی و در تجلیل از جایگاه والای معلمی و نیکوکاری تقدیم می‌شود.
با تشکر
میرویس رضازاده
نیاگارا کانادا
جناب اقای رضا زاده ، با سپاس از شما ، روان زنده یاد حاج محمد کاظم یوسفی را شاد وخشنود می طلبم.
باعرض حرمت
قیوم بشیر هروی