۲۴ ساعت

تکتیک باید د ستراتیژۍ مرستندوی وی

( هجدهمین سال نشراتی )

تاریخ نشر : جمعه مؤرخ  ۲ اسد ( مرداد) ۱۴۰۵ خورشیدی  – ۲۴ جولای ۲۰۲۶ میلادی –  ملبورن – استرالیا

———————————————————————————————————————————————–

تکتیک باید د ستراتیژۍ مرستندوی وی

نور محمد غفوری

(د افغانستان د اوسنیو شرایطو په رڼا کې  د ۲۰۲۱م کال د یوې لیکنې اصلاح شوې او بشپړه شوې نسخه)

د لیکوال یادونه

دا لیکنه په لومړی ځل د ۲۰۲۱م کال د جولای په میاشت کې خپره شوې وه. اوس د افغانستان د بدلو شویو سیاسی، اقتصادی او ټولنیزو شرایطو په پام کې نیولو سره، د هغې اصلی ستراتیژیکه مفکوره («تکتیک باید د ستراتیژۍ مرستندوی وی») ساتل شوې، خو متن د ۲۰۲۶م کال له واقعیتونو سره سم اصلاح، تکمیل او غنی شوی دی. په دې نوې نسخه کې د جګړې د مهال ارزونې تر ډېره د اوسنی وضعیت له تحلیلی لیدلوری سره بدلې شوې او هڅه شوې چې د قضاوت پر ځای د بېلابېلو سیاسی دریځونو منطقی او متوازن انځور وړاندې شی.

پیلامه

د افغانستان د اوسنیو سیاسی، اقتصادی او ټولنیزو شرایطو په رڼا کې، د هېواد د راتلونکی په اړه د ملی، دموکراتو، سولې غوښتونکو او عدالت پالو ځواکونو ترمنځ د سیاسی دریځ او تکتیک په هکله بېلابېل نظرونه موجود دی. دا اختلافونه طبیعی دی، ځکه هر څوک د خپلو معلوماتو، تجربو او سیاسی تحلیلونو له مخې د هېواد وضعیت ارزوی. مهمه دا ده چې دا اختلافونه د ملی ګټو د دفاع، متقابل درناوی او علمی بحث په چوکاټ کې مطرح شی، نه د تورونو، سپکاوی او د یو بل د تخریب په بڼه.

د وړاندې تګ په اړه مهم تحلیلی لیدلوری

په عمومی ډول، د هېواد د اوسنی وضعیت او راتلونکی په اړه درې مهم تحلیلی لیدلوری موجود دی. لاندې د دغو لیدلوریو مهم استدلالونه په لنډ ډول وړاندې کېږی.

لومړی تحلیلی لیدلوری

د دې لیدلوری پلویان په دې باور دی چې د طالبانو حکومت د مشروعیت، بشری حقونو، د ښځو د زده کړو او کار، د سیاسی ګډون، د بیان د آزادۍ او د اساسی قانون د نشتوالی له جدی ننګونو سره مخ دی. د دوی په اند، نړیواله انزوا، اقتصادی رکود او د متخصصو او مسلکی کادرونو پراخه کډوالی تر ډېره د همدې سیاسی جوړښت پایله ده.

دوی استدلال کوی چې د افغانستان راتلونکی د یوه ټولشموله، قانونمند او د خلکو پر اراده ولاړ نظام په رامنځته کېدو پورې تړلی دی او د همدې هدف لپاره باید مدنی، سیاسی او فکری مبارزه دوام ومومی.

د دې لیدلوری پلویان باور لری چې د سیاسی اصلاحاتو او پراخ ملی مشارکت له لارې د هېواد ثبات او نړیوال تعامل پیاوړی کېدای شی.

 دویم تحلیلی لیدلوری

د دې لیدلوری پلویان استدلال کوی چې د ۲۰۲۱م کال له تحول وروسته د افغانستان اوږده جګړه پای ته ورسېده، بهرنی پوځی حضور ختم شو، د دوی په اند، د افغانستان د ویش او تجزیې خطر هم تر ډېره له منځه ولاړ او هېواد له یوې نوې مرحلې سره مخ شو. د دوی په اند، د امنیت نسبی ټینګښت، د اداری فساد د ځینو بڼو کمښت، د یو شمېر زیربنایی او اقتصادی پروژو د عملی کېدو هڅې او د ملی حاکمیت ادعا هغه موارد دی چې باید له پامه ونه غورځول شی.

خو د همدې لیدلوری ډېری پلویان هم دا منی چې د اوږدمهاله ثبات لپاره یوازې اوسنی امنیت بسنه نه کوی، بلکې د اقتصادی ودې، د خلکو د سیاسی ګډون، د ښځو او نجونو د حقونو، د ملی اجماع او نړیوال تعامل په برخو کې بنسټیزو اصلاحاتو ته اړتیا شته.

د دې لیدلوری پلویان باور لری چې د موجود نظام تدریجی اصلاح او له نړۍ سره متوازن تعامل د هېواد د ثبات لپاره مهم دی.

درېیم تحلیلی لیدلوری

د دې لیدلوری پلویان باور لری چې نه یوازې د تېرو دوو لسیزو جګړه، بلکې د افغانستان د تېرو څو لسیزو ډېری سیاسی بحرانونه د داخلی کمزوریو او بهرنیو سیالیو ګډ محصول وو.

د دوی په اند، اوس د افغانستان اساسی اړتیا دا نه ده چې افغانان د ماضی په شخړو کې بند پاتې شی او د تېرو شخړو ګټونکی او بایلونکی وټاکل شی؛ بلکې مهمه دا ده چې هېواد د تلپاتې سولې، ملی روغې جوړې، سیاسی مشارکت، اقتصادی ودې او د قانون د حاکمیت پر لور رهبری شی.

دوی استدلال کوی چې هېڅ نظام یوازې د زور، انحصار او یا بهرنی ملاتړ پر بنسټ دوامداره مشروعیت نه شی ترلاسه کولای. د افغانستان ثبات هغه وخت تضمینېږی چې سیاسی مشروعیت، اقتصادی پرمختګ او د خلکو رضایت یو له بل سره یوځای شی.

همدا راز، د دې لیدلوری پلویان د افغانانو ترمنځ د ملی تفاهم، د ټولو قومونو، سیاسی جریانونو، ښځو، ځوانانو او مدنی ټولنې د ګډون او د یوه ټولشموله ملی تفاهم د رامنځته کولو غوښتنه کوی، څو هېواد له انزوا، فقر او دوامداره بحران څخه ووځی.

د دې لیدلوری پلویان باور لری چې د افغانستان د دوامدار ثبات یوازینۍ لار د ملی اجماع، سیاسی مشارکت او قانونمند دولت جوړونې له لارې تېرېږی.

 له دې درېیو تحلیلی لیدلوریو څخه هر یو د افغانستان د واقعیتونو یوه برخه روښانوی، خو هېڅ یو یې په یوازې ځان د هېواد د ټولو ستونزو بشپړ تفسیر نه وړاندې کوی. د همدې لپاره د ملی روښانفکرانو او سیاستوالو مسؤلیت دا دی چې له احساساتی او قطبی چلند څخه ډډه وکړی او د بېلابېلو تحلیلونو د ګډو ټکو پر بنسټ د ملی تفاهم، سولې او پرمختګ لارې ولټوی.

ستراتیژی او تکتیک

د خلکو د ژوند د ښه والی او زموږ د هېواد د چټک او دوامداره پرمختګ لپاره زموږ د اوږدمهاله ستراتیژیکو موخو بنسټ باید د لاندې ارزښتونو پر محور ولاړ وی:

• د افغانستان خپلواکی او ملی حاکمیت؛
• تلپاتې سوله او امنیت؛
• ملی یووالی او ټولنیز عدالت؛
• د قانون حاکمیت او حساب ورکوونکې اداره؛
• د سالمو ملی بنسټونو او حساب ورکوونکو ادارو پیاوړتیا؛
• د ټولو اتباعو اساسی بشری حقونه او مدنی آزادۍ؛
• د ښځو او نارینه وو مساوی فرصتونه؛
• د علم، معارف، څېړنې او نوښت وده؛
• اقتصادی ځانبسیا، تولید او متوازن پرمختګ؛
• د هېواد د طبیعی شتمنیو عادلانه او شفاف مدیریت.

کله چې ستراتیژیک اهداف روښانه وی، تکتیکونه باید د همدغو موخو د تحقق لپاره وټاکل شی. تکتیکونه موقتی او د حالاتو تابع وی، خو ستراتیژی اوږدمهاله ده. هر هغه تکتیک چې زموږ ستراتیژیک اهداف کمزوری کړی، که څه هم لنډمهاله بریا ولری، په حقیقت کې ناسم او ناکام تکتیک دی.

همدارنګه، د تکتیکی اختلافاتو له امله باید ستراتیژیکه ملګرتیا له منځه ولاړه نه شی. هغه کسان او جریانونه چې د سولې، عدالت، ملی خپلواکۍ او د خلکو د هوساینې ګډې موخې لری، باید د اختلافاتو د مدیریت هنر هم زده کړی.

پایله

افغانستان نن تر ډېره د جګړې له مرحلې څخه د دولت جوړونې، اقتصادی احیا، ملی پخلاینې او نړیوال تعامل د یوې نوې مرحلې پر لور روان دی. د دې مرحلې بریا په احساساتی شعارونو نه، بلکې په عقلانی سیاست، علمی تحلیل، ملی اجماع او عملی برنامو پورې تړلې ده.

سیاست د احساساتو ډګر نه، بلکې د واقعیتونو، عقلانیت، تدبیر او مسؤلیت هنر دی. هره تکتیکی پرېکړه باید د هېواد د اوږدمهالو ملی ګټو او ستراتیژیکو موخو په رڼا کې وارزول شی.

هغه تکتیک بریالی دی چې د سولې، عدالت، پرمختګ، ملی یووالی او د خلکو د هوساینې لپاره ستراتیژۍ ته لار هواره کړی، نه دا چې له هغې څخه یې منحرف کړی.

۲۳/۰۷/۲۰۲۶