۲۴ ساعت

مرض یرقان (Icterus یا Jaundice)

( هجدهمین سال نشراتی )

تاریخ نشر دوشنبه  مؤرخ ۶ دلو  ( بهمن ) ۱۴۰۴ خورشیدی ۲۶  جنوری ۲۰۲۶ میلادی –  ملبورن – استرالیا

—————————————————————————————————————————-

بسم الله الرحمن الرحیم

مرض یرقان (Icterus یا Jaundice)

این مرض که بنام زردی هم یاد می گردد و از باعث یک سلسله عواملیکه در کبد و مجرای صفراوی بوجود آمده باشد به نزد مریض بملاحظه می رسد. زیرا مهم ترین وظایف کبد: تصفیه خون، تولید یکنوع مایع بنام صفرا و تولید یکنوع قند بنام کلی کوژن میباشد. در صورتیکه کبد تصفیه خون را نتواند درست اجرا نماید در این صورت مقدار بلی روبین خون که از باعث تخریب حجرات سرخ خون بوجود می آید از حالت نورمال خود که بین ۱.۲ تا ۱.۵ ملی گرام در یک لیتر خون میباشد در داخل دوران خون بیشتر میگردد که باعث یک اندازه مواد اضافی (بلی روبین) میگردد و سبب میشود نزد مریض یرقان بوجود آید. همچنان کیسه صفرا نسبت اینکه یکنوع مایع تولید مینمود که برای تجزیه و هضم نمودن غذا بود و چربی های داخل دوران خون را به اسید های شحمی تبدیل مینمود، آنهم وظیفه اش را درست اجرا نمی تواند و سبب زردی میگردد. وظیفه دیگر کبد که تولید یک نوع قند بنام کلی کوژن بود آنرا هم نمی تواند درست اجرا نماید. موقعیت خود کبد در قسمت راست بدن زیر قبرغه ها وحجاب حاجز میباشد و با حکمت خداوند متعال در حدود ۵۰۰ وظیفه مهم را در وجود عهده دار میباشد و در حال نورمال خود در حدود ۱۰۰% مواد مضره را تصفیه می کند زیرا یک نوع عضو سم زدا میباشد، بلی روبین را از داخل دوران خون دفع می کند و دایماً امونیاک ­­را به یوره تبدیل و از طریق مجرای خروجی ادرار به خارج اطراح می کند و بلی روبین را که داخل خون تجمع نموده همه را دفع می کند. آهن و ویتامین B12 را در خود نگه میدارد و باعث لخته شدن خون در واقعات خون ریزی ها زیاد میگردد و یک عضو سم زدا میباشد که در مقالات طبی، قبلاً طور مفصل تر معلومات داده ام.

اعراض و علایم سریری مرض یرقان:

در جمله اعراض مهم آن زرد شدن جلد بدن، زرد شدن سفیدی چشم ها و رخسار، خارش سراسری وجود از باعث تجمع نمک های صفرایی، ضعف و ناتوانایی وجود، تیره شدن رنگ ادرار و کم رنگ شدن مواد غایطه به شکل سفید کمی روشن، کاهش وزن و اشتها به صورت تدریجی موجودیت قدری درد های مبهم در اطراف راست شکم را میتوان یاد آورشویم. این مرض با افزایش سن بین ۶۰ و بالاتر از آن و بیشتر نزد کسانیکه دایم الخمر بوده و اضافه وزن باشند و برنامه های ورزشی نداشته باشند، بیشتر بملاحظه میرسد. ضمناً کسانیکه در معاینات لابراتواری کلسترول و ترای گلیسراید زیاد داشته میباشند، نیز زیادتر مصاب می گردند و در یک سلسله امراض مانند: سیروز کبد، سرطان کبد، انسداد مجرای صفراوی و التهاب آن(کیسه صفرا)، کم خونی هیمولیتک، امراض ویروسی و باکتریایی، هیپاتیت های نوع A،B،C و نوع D را میتوان در جمله اسباب آن یادآور شویم. که در تمام این سلسله حالات مریض هرچه زودتر به تداوی عاجل  خود اقدام نماید که در صورت عدم تداوی انزار مرگ و میر زیاد میباشد.

این مقاله نسبت اهمیت آن بتاریخ ۲۴ جون ۲۰۲۲ در پشتی مجله اطلس صحی به نشر رسیده بود.

انواع مرض یرقان:

انواع مختلف آن یرقان های کبدی، یرقان های هیمولیتک، یرقان های انسدادی و یرقان های نوزادان را متوان یادآور شویم مانند اطفالیکه قبل از وقت معینه تولد شده باشند. این نوع یرقان های نوزادان علایم آن بعد از گذشت سه شبانه روز نزد شان بملاحظه می رسد. اما مرض یرقان در بزرگسالان در موجودیت یرقان های ویروسی و یا باکتریایی، هیپاتیت های نوع A،B،C و D، مرض سیروز کبد و مسدود شدن مجرای صفراوی هم بوجود می آید. ضمناً گاهی یرقان بدون کدام علت و علایم به صورت ناگهانی نزد مریض بوجود می آید که اکثراً از نوع ویروسی و یا باکتریایی میباشند. که دارای یک سلسله علایم مانند: تب، لرزه، بی حالی و ضعف بوده ضمناً مریض مصاب یک اندازه درد در نواحی بطن خود احساس مینمایند که در همچو حالات مریض به تداوی خود زودتر اقدام می نماید.

نوت: در قسمت تمام انواع  یرقان ها مریض علاوه از تداوی با ادویه های لازمه باید پرهیز از غذا های چرب، سرخ کرده شده، یک اندازه کم نمک و ضمناً محدود یا قطع کامل الکول، مواد مخدره و انواع آن را خودداری نمایند. در عوض روزانه آب کافی بنوشند که موادیکه برایش خوب نیست از طریق کلیه به مثانه و از آن جا از طریق مجرای خروجی ادرار به خارج اطراح گردد. مریض بیشتر از میوه جات تازه مانند: انار، انگور، مالته، لیمو، تربوز و نارنج زیادتر استفاده نماید. ضمناً از گوشت مرغ بدون پوست، ماهی سالمون، نان و غلات سبوس دار، جَو دو سر، برنج قهوه یی، ماست و لبنیات کم چرب زیاد استفاده نماید. کوشش کند که وزن اضافه خود را نورمال بسازد و برنامه های سپورتی و استراحت خوب داشته باشد.

به امید صحت و سلامتی شما عزیزان!

با احترام:

داکتر علیشاه جوانشیر، متخصص امراض داخله

سیدنی – آسترالیا