( هجدهمین سال نشراتی )
تاریخ نشر : جمعه مؤرخ ۲۰ سنبله ( شهریور) ۱۴۰۵ خورشیدی – ۱۱ سپتامبر۲۰۲۶ میلادی – ملبورن – استرالیا
——————————————————————————————————————————————————–
گزارشی از محفل بزرگداشت و رونمایی دیوان
اشعار حبیب الله بلبل در خانه مولانا
برنامهی بزرگداشت و رونمای دیوان اشعار حبیبالله بلبل، از چهرههای برجسته و شاعران نامآشنای عرصه ادبیات، به همت خانه مولانا و با حضور جمعی از فرهیختگان، پژوهشگران، استادان و علاقهمندان به شعر و ادب پارسی برگزار گردید. در این محفل باشکوه و ارزشمند فرهنگی، ضمن قدردانی از اهتمام خستگی ناپذیر خانه مولانا در پاسداری از.میراث غنی ادبی، دیوان جامع اشعار این شاعر گرانقدر رونمایی شد.
.در نخست بانو یسنا سیدی گرداننده این برنامه، برگزاری چنین همایشهایی را گامی اثرگذار و بنیادین در جهت پیوند دادننسل امروز با ریشههای فرهنگی و هویت تاریخی گذشته دانست و تأکید کرد که برافروخته نگاه داشتن چراغ این محافل ادبی، نقش بسزایی در تسکین و کاهش بار رنج های ناشی از غربت، مهاجرت و دوری از وطن برای جامعه اهل فرهنگ ایفا میکند.حبیبالله بلبل در سال ۱۳۰۶ خورشیدی در محله تاریخی شور بازار کابل دیده به جهان گشود و پس از گذراندن دوران تحصیل و فراغت از لیسه حبیبیه، از همان ایام جوانی گام در مسیر شعر و معرفت نهاد. او با حضور مستمر در کانونهای ادبی و هم نشینی با بزرگان شعر آن زمان، از جمله صوفی غلام نبی عشقری و شایق جمال، توانست قریحه شعری خود را صیقل دهد. بلبل با تأثیر پذیری عمیق و اندیشمندانه از آموزه های عرفانی و شاهکار های ادبی بزرگانی چون حکیم سنایی، حضرت مولانا، حافظ شیرازی، عبدالرحمان جامی و به ویژه ابوالمعانی بیدل، حضوری پر رنگ در محافل ادبی، نشست های شعر و خانقاه های کابل داشت؛ به گونهای که آثار و کلام او به آیینه تمام نمای فرهنگ، صفا و مکتب اصیل.ادبی و عرفانی کابل قدیم تبدیل گردید.
.در بخش دیگری از این همایش، دکتور سید مخدوم رهین نویسنده و پژوهشگر نامور کشور به عنوان سخنران ویژه برنامه به ایراد سخن پرداخت و با خوانش نمونه هایی نغز و برجسته از اشعار عاشقانه و عارفانهی بلبل، ابعاد فنی و زیبایی شناختی کلام او را تمجید کرد. وی همچنین از تلاشهای ماندگار فرزندان و بازماندگان بلبل در راستای گردآوری، ویرایش و چاپ دیوان شادروان بلبل قدردانی نمود.دکتور رهین در ادامه سخنان خود به بررسی بافت اجتماعی و ویژگیهای منحصر به فرد کابل قدیم پرداخت و صمیمیت، جوانمردی، همبستگی و عواطف پاک انسانی مردم آن عصر را تشریح کرد. او همچنین پیوند تاریخی اهل ادب و هنر را با طریقت های بزرگ عرفانی به ویژه طریقت های چشتیه، قادریه و نقشبندیه مورد تحلیل قرار داد و سیر تاریخی و جایگاه معنوی طریقت چشتیه را از کابل تا شبه قاره هند روشن ساخت.بررسی ویژگیهای شناختی، محتوایی و ساختاری آثار بلبل نشان میدهد که اشعار او در قالبهای گوناگون ادبی نظیر غزل، مثنوی، رباعی و دوبیتی، سرشار از روحیه عشق، صفا، مردم داری، ایثار و همدردی عمیق با طبقات کم درآمد و مستمند جامعه است. علاوه بر لایه های غنی عارفانه و اخلاقی، کلام بلبل دارای جنبه های پر رنگ و متعهدانه نقد اجتماعی است. او با شجاعت به افشاگری علیه استبداد سیاسی، ثروت اندوزی های نامشروع، رشوه، فساد اداری و ناعدالتی های زمانه خویش پرداخت. از آنجا که دوران جوانی و شکل گیری شخصیت ادبی او با یکی از سخت ترین و تاریک ترین ادوار استبداد سیاسی در تاریخ معاصر همزمان بود، بلبل متعهدانه و دلسوزانه رنج ها، درد های واقع گرایانه و دغدغه های مردم جامعهاش را در قالب ابیات نغز و ماندگار خویش انعکاس داد.
.آقای نوید حامد شاعر و پژوهشگر در ادامه سخنرانی نموده، کابل را بهعنوان یکی از دیرینهترین گهواره های تمدنی، همواره بستر پیوند فرهنگ ها، اندیشه ها و سبک های گوناگون ادبی دانست. این شهر با سابقه تاریخیِ پیش و پس از اسلام و عبور از دوران های برجستهای همچون یونان باختری و بودیسم، همواره بستر و خاستگاه شاعران، عارفان و ادیبان بزرگی بوده است. هویت فرهنگی کابل بر پایه جوانمردی، صمیمیت، عیاری و صلح دوستی شکل گرفته؛ شیوهای از زندگی و نگاه به جهان که در تمام دوره ها از عصر تیموریان تا روزگار معاصر در اثر و منش اهالی قلم و هنر این دیار جریانی پررنگ داشته است.یکی از درخشانترین جلوه های این پیوند فرهنگی را میتوان در مکتب ادبی کابل و چهره های برجسته آن، از جمله حبیب الله بلبل مشاهده کرد.در کنار شعر و ادبیات، انجمن ها و محافل ادبی کابل همواره نقطه عطف پروراندن استعداد هایی بوده اند که زبان فارسی و فرهنگ این سامان را نمایندگی کرده اند. کوچه و بازارهای تاریخی این شهر، همچون کاه فروشی و مراد خانی، نه تنها فضایی برای زندگی روزمره، بلکه محلی برای برپایی زمزمه های صوفیانه و شعر خوانی ها بودهاند. یادآوری داستانها، مفاخر و سروده های یادگار مانده از این سرزمین، نشان دهنده اصالت پایداری است که ادبیات کابل را تا به امروز زنده و اثرگذار نگه داشته است. این میراث گران بها، با وجود تمامی فراز و نشیب های تاریخی و سیاسی، همچون امانتی ارزشمند سینه به سینه منتقل شده تا هویت، غرور و همبستگی فرهنگی مردم این دیار را برای نسلهای آینده جاویدانسازد.
.در ادامه آقای احمد فهیم هنرور، ناشر و تدوین کننده این اثر به بررسی ابعاد گوناگون زندگی، منش اخلاقی و سیر پژوهشی و ادبی این شاعر فقید پرداخت. حبیب الله بلبل که سالها در بخش های اداری و مالی تلاش کرده بود، علاوه بر فعالیت های اجتماعی، با بهره گیری از آموزه های قرآنی و علایق عرفانی، آثار ارزندهای در قالب های مختلف شعری به یادگار گذاشت که بخش مهمی از شناسنامه فرهنگی به شمار میرود. ابعاد اخلاقی و ارتباطات ادبی وی، به ویژه بهره مندی از محضر بزرگانی چون صوفی غلام نبی عشقری، میر شایق جمال، ملک الشعرا استاد بیتاب مورد بحث قرار داد. همچنین اخلاص و ارادتمندان وی با اشاره به وصایت معنوی و امانت داری نوشته های وی در دوران هجرت، انتشار این دیوان را گامی ارزشمند در راستای پیوند نسل گذشته و امروز و زنده نگهداشتن میراث ادبی کشور دانست. در ادامه موصوف دو پارچه شعری را که میان بلبل و صوفی عشقری تبادله شده بود به قرائت گرفت.
.
.
در پایان این محفل محترم سید همایون شاه عالمی شاعر و نویسنده مطرح و محترم زبیر هجران شاعر جوان و خوش قریحه نیز اشعاری را از دیوان بلبل به دکلمه گرفتنداین محفل با دعای به روح رفتگان به کار خود پایان داد
با سپاس از دست اندرکاران خانه مولانا ، روان مرحوم الحاج حبیب الله بلبل را شاد وخشنود می طلبم.
باعرض حرمت
قیوم بشیر هروی