گفتگویی بافرهیخته گرامی محترم استاد فاروق فارانی،شاعر نام آشنای سرزمین ما
( هجدهمین سال نشراتی )
تاریخ نشر : جمعه مؤرخ ۶ سنبله ( شهریور) ۱۴۰۵ خورشیدی – ۲۸ آگست ۲۰۲۶ میلادی – ملبورن – استرالیا
————————————————————————————————————————————————–
در ادامهِ گفتگو با همکاران قلمی سایت ۲۴ ساعت اینک
صحبتی داریم با فرهیخته گرامی محترم استاد
فاروق فارانی ، شاعر نام آشنای سرزمین ما
که اینک خدمت خوانندگان محترم
پیشکش میگردد.
پرسش :
جناب استاد فارانی گرامی با سپاس و امتنان از همکاری های قلمی شما میخواهم در نخست خود را برای خوانندگان محترم سایت ۲۴ ساعت معرفی نموده و بفرمایید دارای چند فرزند میباشید ؟
پاسخ :
نخست از سایت وزین ۲۴ ساعت و از متصدیان ارجمندشان و مخصوصاً از جناب شما استاد قیوم بشیر هروی شاعر گرانقدر ممنونم که موقعیتی در اختیارم قرار دادید تا پیرامون مسائلی در بارهی خودم و موارد دیگر صحبت کنم.
دارای سه دختر به نامهای مستوره یسنا، یمرا و اسطوره هستم.
مدت طولانی است که در آلمان زندگی میکنم.
تحصیلات من به علت مشغولیات سیاسی و غیره نیمهتمام ماند.
کارهای پژوهشی در عرصهی ادبیات و همچنین نوشتههایی در رابطه با مسائل اجتماعی و سیاسی دارم.
در عین حال شعر میسرایم.
پرسش :
لطف نموده در مورد کار و فعالیت های قبلی تان در افغانستان قدری روشنی انداخته و همچنین بفرمایید در حال حاضر مصروف چه فعالیت ها هستید؟
پاسخ :
در افغانستان هیچوقت حتی برای یک روز هم در ادارات دولتی کار نکردهام.
از دوران جوانی به مسافرت به آلمان پرداختم. قصدم این بود که تحصیل کنم، اما با کودتای ثور، از آنجا که لازم شد در فعالیت های داغ سیاسی شرکت نمایم، تحصیل نیمهکاره رها شد.
در شرایط مخفی، در زمان تهاجم اتحاد شوروی به افغانستان، از اروپا به داخل کشور رفتم و بعد از چندی فعالیتهای سیاسی، به دام ادارهی خاد افتاده و مدت تقریباً هشت سال را در زندان های صدارت و پلچرخی گذراندم.
در زندان هم پنهان از چشم زندانبانان نوشتم ، سرودم ، آموزاندم و آموختم.
اما همیشه بخش کار من در عرصهی فرهنگ، نویسندگی و سرودن شعر بوده است.
پرسش :
علت ترک وطن و پیوستن به خیل مهاجرین چه بوده و در کدام سال ناگزیر به ترک وطن شدید و در حال حاضر در کدام کشور زندگی می کنید؟
پاسخ :
واقعیت این است که بعد از رهایی از زندان، در زمانی که رژیم دستنشاندهی اتحاد شوروی در افغانستان از نفس افتاده بود، خطر آنچنانی مرا تهدید نمیکرد.
اما از آنجا که قبل از برگشت به افغانستان در اروپا نهادهایی را بنیاد گذاشته بودم، خواستم تا جای ممکن آن نهادها فعال شده و با فعالیتهای درونکشوری در تعامل قرار گیرند.
به این خاطر در سال ۱۹۹۰ به اروپا رفتم.
این دوران مصادف با سقوط رژیم طرفدار شوروی سابق و برقراری رژیم مجاهدین، که ثمرهی تجاوز و تهاجم موازی آمریکا و در مجموع غرب بود، میباشد.
به خاطر بازیابی سلامتیام که در دوران زندان و شکنجه صدمه دیده بود، ترجیح دادم مدتی در اروپا بمانم .
اما با وجود آن، در بدترین دوران افغانستان که در بین مردم عام به نام « سگ جنگی تنظیمی » یاد میشود، به مسافرت به کشور رفتهام و درد و رنج وطن را از نزدیک دیدهام.
خلاصه همیشه بین مهاجرت و وطن در سفر بودهام.
پرسش :
حضرت استاد ، تا بحال چند اثر از شما به زینت چاپ آراسته شده ، لطف نموده نام بگیرید و بفرمایید خوانندگان محترم چگونه میتوانند به این اثار با ارزش دسترسی پیدا کنند؟
پاسخ :
از من تاکنون دو مجموعه اشعار به نامهای «در اینجا هر چی زندان است» که بیشتر اشعار آن در زندان سروده شده، و مجموعه اشعار «خروس عشق» در همین دو سال پیش انتشار یافته اند.
اثر سوم من منظومهی «از قفس تا قاف» است که آن هم بهطور کامل در زندان سروده شده است.
پرسش :
در مورد سرودن شعر میخواهم بدانم که از کدام سال به سرودن آغاز نمودید و در کدام قالب های شعری می سرایید؟
پاسخ :
من فرزند کوچک خانوادهای بودم که در آن برادر بزرگ استاد محمود فارانی، شاعر نامآور و از راهگشایان شعر نو؛ برادر دوم زندهیاد داوود فارانی، داستاننویس، شاعر، برنامهساز، نمایشنامهنویس، فیلمساز و نطّاق معروف رادیو افغانستان و بنیادگذار برنامههای زیادی در رادیو و بعداً تلویزیون افغانستان؛ فرزند سومی خواهر و استادم اسما فارانی آسیایی، داستاننویس، شاعر و فعال امور اجتماعی و فرهنگی؛ برادرم مسعود فارانی، نویسنده، شاعر، پژوهشگر و فعال امور اجتماعی و فرهنگی بودند. طبیعتاً در چنین محیطی من از آنها آموختم.
میتوانم بگویم که تقریباً از ۱۲ سالگی به نوشتن شعر آغاز کردم که از سن ۱۶ تا ۱۸ به یک پختگی نسبی رسید.
من در قالب های آزاد و همچنین کلاسیک مخصوصاً غزل بیشتر می سرایم.
پرسش :
آیا به جز از سرودن شعر درکار های فرهنگی و اجتماعی دیگر در شهر محل سکونت تان فعالیت دارید یا خیر؟
پاسخ :
بله، در هرگونه فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی از آن جمله برپایی شبهای فرهنگی، نمایشنامهنویسی و اجرا و دایرکت تئاتر و غیره شرکت داشتهام.
پرسش :
شعر را چگونه تعریف میکنید و به نظر شما شاعر خوب کیست و از چه خصوصیاتی میتواند برخوردار باشید؟
پاسخ :
از یک نظر تعریف شعر بسیار ساده است؛ همان تعریف ارسطو، فیلسوف بزرگ یونانی، که میگوید: شعر کلام موزون و مقفی است.
اما از طرف دیگر تعریف شعر بسیار مشکل و گوناگون است که در واقع هیچکدام تعریف کامل نیست. اما هر تعریفی از شعر سهمی از حقیقت را در خود دارد.
برای من تعریف شعر از نگاه ژان پل سارتر، فیلسوف و نویسندهی فرانسوی، بسیار جذاب است.
سارتر میگوید: شعر بافت کلمات نیست، بلکه شعر بافت آن نماهایی است که در پشت کلمات نهفته است.
او مثال میزند: مثلاً کلمهی فلورانس. فلورانس یک شهر زیبا در اروپاست. در کلمهی فلورانس گل نهفته است. فلورانس نام دخترانه است.
سارتر میگوید این مفاهیم شهر زیبا، گل و دختر زیبا به مثابه نماهای پشت این کلمه است که شعر را میسازد.
(صحبت ژان پل سارتر را از حافظه نوشتم)
پرسش :
اشعار کدام شاعران را بیشتر می پسندید؟
پاسخ :
از قدما بیشتر از همه از بیدل دهلوی؛ در معاصران فروغ فرخزاد، محمود فارانی، نزار قبانی، محمود درویش، نادر نادرپور؛ باری جهانی و در جوانها از فایقه جواد مهاجر، لیمه افشید و البته از بسیاری دیگر…
پرسش :
نظر تان در مورد سایت ۲۴ ساعت چیست و از کدام سال به همکاری آغاز نمودید:
پاسخ :
سایت وزین ۲۴ ساعت در واقع یک منبع غنی از ادبیات امروز ماست.
مخصوصاً که این سایت همچنان به تداوم خود کوشاست، سبب خوشحالی هنردوستان میباشد.
من با این سایت زیبا فکر کنم از سال ۲۰۲۴ همکاری دارم. که البته لطف و بزرگواری شما شاعر گرانقدر استاد قیوم بشیر هروی همیشه شامل حال من بوده است.
از این فرصت استفاده کرده، به جناب شما استاد قیوم بشیر هروی و جناب محترم محمد مهدی بشیر به خاطر موفقیت در برپایی چنین سایت موفقی تبریک عرض میکنم.
پرسش :
برای جوانان هموطن ما که در دیار غربت زندگی می کنند چه توصیه های دارید؟
پاسخ :
بهتر است به جای توصیه از آنها خواهش کنم که ضمن جستجو برای موفقیت هایشان در کشورهای میزبان، فراموش نکنند که خودشان در هرجا که هستند، یک افغانستان کوچک را با خود دارند. این افغانستان کوچک را هیچ وقت از یاد نبرند و این را بدانند که هر موفقیت شان در هر کجای دنیا که باشد، سبب سربلندی مردم و کشورشان خواهد بود.
پرسش :
در پایان اگر پیام و یا مطلبی است که نپرسیده باشم لطف نموده بیان کنید.
پاسخ :
خواهش می کنم. جز تشکر از شما بخاطر این مصاحبه و لطف تان در انتشار اشعارم و آرزوی موفقیت شما گپی دیگری ندارم.
بشیر هروی:
جناب استاد فارانی گرانقدر از اینکه به سؤالاتم پاسخ دادید از لطف شما تشکر و قدردانی نموده ، سعادتمندی و طول عمر با برکت برایتان تمنا دارم، ایام بکام و سعادتمندی همگام تان باد.
