۲۴ ساعت

آرشیو 'کتاب هزار و یک حکایت ادبی تاریخی'

۱۰ قوس
۸دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  دهم  قوس  ۱۳۹۸ – اول دسامبر ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۸۵

بهیچ کار نیایم گرم  تو نپسندی

وگر قبول کنی کار کار ما باشد

« سعدی »

طفلی با روح بزرگ

سید جلال الدین عضد ، شاعر معروف قرن هشتم ، از سادات یزد بود و پدرش سید عضد در دستگاه ملوک آل مظفر رتبهء امارت داشت.

ادامه نوشته…

۰۱ قوس
۶دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر جمعه  اول قوس ۱۳۹۸ –  ۲۲  نوامبر  ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۸۴

چون یار دلا میان بآزارِ تو بست

گفتم که مگر دل همه در کارِ تو بست

آن عشوه که در جهان ازاو کس نخرید

آورد و به نرخ نیک دربارِ تو بست

« سمائی مروزی »

دو برادر

بعد از وفات امیر ناصر الدین سبکتگین ( ۳۶۶ – ۳۸۷ ) پسرش اسمعیل که در غزنین بود بجای پدر نشست و خود را جانشین سبکتگین خواند، خطبه و سکه بنام خود کرد.

ادامه نوشته…

۱۳ عقرب
۶دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر دو شنبه ۱۳عقرب ۱۳۹۸ –  چهارم  نوامبر  ۲۰۱۹ هالند 

 حکایت ۲۸۳

جز راست  نباید گفت

هر راست نشاید گفت

این پند مرا یاد است

از  خواجه  انصاری

«؟»

راست نا مقبول

عنصر المعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری پسر خود را پند داده است که هیچگاه دروغ مگوی و اگر راست بدروغ ماننده باشد نیز مگوی که مردم دروغی را که شبیه براست باشد می پذیرند و راستی را که باور کردنی نباشد قبول نمیکنند .

ادامه نوشته…

۰۵ عقرب
۹دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه پنجم  عقرب ۱۳۹۸ –  ۲۷  اکتوبر  ۲۰۱۹ هالند 

حکایت ۲۸۲

کرده ام عهد که کار نگزینم جز عشق

بی تأمل زده ام دست بکاری که مپرس

« صائب »

دلباخته اسیر

عارف مشهور قرن پنجم هجری شیخ ابو سعید ابی الخیر، یک روز از بازار می گذشت ، نزدیک نخاس خانهء که مرکز برده فروشی بود رسید ، آواز چنگ شنید نظر کرد و کنیز ک ترکی را دید که چنگ می نواخت و این دوبیت را زمزمه میکرد:

ادامه نوشته…

۲۰ میزان
۸دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر شنبه ۲۰ میزان  ۱۳۹۸ –  ۱۲  اکتوبر  ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۸۱

دفتر صوفی کتاب و حرف نیست

جز دل اسپید همچون برف نیست

زاد     دانشمند      آثار      قلم

زاد  صوفی   چیست   انوار  قدم

« مولانا جلال الدین »

قریحهء ممتاز

سعید خان قریشی که از شعرای معروف دربار شاه جهان (۱۰۳۷ – ۱۰۶۹) بود و در هند میزیست ، هنگامیکه شاهزاده مراد بخش از جانب شاه جهان ، حاکم احمد آباد گجرات شد (سنه ۱۰۶۸) در ردیف همراهان موکب شاهزاده به احمد آباد رفت .

ادامه نوشته…

۰۹ سرطان
۱۱دیدگاه

از کتاب هزار و یک حکایت ادبی وتاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  نهم  سرطان  ۱۳۹۸ – ۳۰  جون  ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۸۰

شعر شاعر  نغمهء آزاد  روح شاعر است

کی توان این نغمه را بنهفت با افسونگری

« بهار »

آزمایش ادبی

در مجلس یکی از شهزاد گان تیموری که مولینا نورالدین عبدالرحمن جامی و شاعر معاصرش مولینا بنائی حضور داشتند سخن به بدیهه گوئی  وذکر شاعر بدیهه سرا منجر شد. شهزادهء تیموری خواست آن دو تن را در این مورد بیازماید ، زین رو خطاب به جامی گفت :

ادامه نوشته…

۰۲ سرطان
۱۳دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  دوم  سرطان  ۱۳۹۸ – ۲۳ جون  ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۹

چون نکردی خرابی آبادان

بخرابی چه میشوی شادان ؟

« سنائی »

می خواهد بمیرد

ابراهیم بن ابی محمد یحیی ابن مبارک یزیدی که یکی از ادبای معاصر مأمون عباسی (۱۹۸۲۱۸) بوده از پدر خود یحیی یزیدی نقل کرده است که من در مجلس ابراهیم بن عبدالله بن حسن مثنی (مشهور بقتیل) با خمرا که در ۱۵ ذیعقدهء سال ۱۴۵ هجری در جنگ با لشکریان ( منصور عباسی مقتول شده ) نشسته بودم ابراهیم احوال یکی از دوستان خود را که آنروز در مجلس حاضر نشده بود پرسید و چون حضار اظهار بی اطلاعی کردند .

ادامه نوشته…

۱۸ جوزا
۱۱دیدگاه

از کتاب هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر شنبه  ۱۸  جوزا ۱۳۹۸ – ۸ جون  ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۸

گر شکستی  نشد  از شعر درست

آن نه از وزن  ، زبی وزنی تست

« جامی »

شعر بو دار

ابوالعتاهیه که د رحکایت (۲۷۲) عشق او را به عتبه کنیزک مهدی حکایت کردیم وقتی با بونواس گفته بود :

شنیده ام که تا گل و ریاحین حاضر نباشد تو نمیتوانی شعر بسرائی آیا همینطور است ؟

ابو نواس جواب داد:

ادامه نوشته…

۰۵ جوزا
۱۱دیدگاه

از کتاب هزار و یک حکایت ادبی تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  پنجم  جوزا ۱۳۹۸ – ۲۶ می ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۷

قضا چون ز گردون فروهشت پر

همه عاقلان کور گردند و کر

« نظامی گنجوی »

مزد آدمکشی

بلال ابن ابی برده ابن ابی موسی  اشعری ، در زندان حجاج ثقفی  محبوس بود و بسبب تعذیب شدیدی که بامر حجاج نسبت بوی روا می داشتند رنجور شده بود.

ادامه نوشته…

۳۰ ثور
۹دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر دوشنبه  ۳۰ ثور ۱۳۹۸ – ۲۰ می ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۶

صبوری من و بی رحمی تو آتش وآب

دل من و غم عشق تو آبگینه و سنگ

« ولی دشت بیاضی »

عفت قلم

نامه ای از طرف یکی از معاصرین خواجه نصیر الدین طوسی ( محمد بن محمد بن حسن دانشمند معروف شارح کتب ابن سینا و مؤلف  اخلاق ناصری متولد در( ۱۱ جمادی الاول سنه ۵۹۷ و متوفی در ۱۸ ذیحجه ۶۷۲ ) که با وی خصومتی داشت باو رسید.

ادامه نوشته…

۲۰ ثور
۹دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر  جمعه  ۲۰ ثور ۱۳۹۸ –  دهم   می ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۵

هرچیز که دل بدان گراید

گر جهد کنی بدست آید

« نظامی »

ابو جعران

مریدان ابو الحجاج قصری ( عارف مشهور قرن چهارم هجری ) وقتی از او پرسیدند :

که شیخ و استاد تو کیست ؟

ابوالحجاج گفت :

ادامه نوشته…

۰۲ ثور
۴دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر دوشنبه دوم ثور ۱۳۹۸ – ۲۲ اپریل ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۴

فسانهء خوب شو آخر چو میدانی که پیش از تو

فسانهء  نیک  و بد  گشتند  سامانی  و ساسانی

« سنائی »

سختگیری

خواجه بهاؤالدین محمد جوینی پسر خواجه شمس الدین محمد صاحب دیوان جوینی در زمان وزارت پدرش بحکومت اصفهان منصوب شد و او با وصف اینکه شخص عالم و فاضل بود در سختگیری و عقوبت گناهکاران و بیگناهان و اظهار قدرت و سطوت بقول مؤرخان : کارهائی انجام داد که ظلم  و ستم زیادی ابیه و حجاج بن  یوسف را از یاد مردم برد.

ادامه نوشته…

۱۸ حمل
۵دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی وتاریخی

تاریخ نشر یکشنبه ۱۸ حمل ۱۳۹۸ – هفتم  اپریل ۲۰۱۹ هالند

حکایت ۲۷۳

ای صاحب کرامت ،  شکرانهء سلامت

روزی تفقدی  کن ،  درویش  بینوا را

« حافظ »

رسیدگی

در سیرت یعقوب لیث صفا ر ( ۲۲۴ – ۲۶۵ ) آورده اند که در سیستان موضعی را که « خضراء» می نامیدند و ظاهرآ چمنزاری بوده برای رسیدگی باحوال رعایا معین کرده بود و هر روز بآنجا میرفت و برتختی می نشست ومردم عرایض خود را بوی تقدیم می کردند.

ادامه نوشته…

۰۴ حمل
۷دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  چهارم  حمل  ۱۳۹۸ – ۲۴ مارچ ۲۰۱۹ هالند  

حکایت ۲۷۲

ای شیخ برو مسئلهء  عشق  بیاموز

هرچند که این مسئله آموختنی نیست

« مشتاق »

عاشق دروغی

ابوالعتاهیه ( ابواسحق اسمعیل بن قاسم شاعر معروف عرب متوفی بسال (۲۱۱ یا ۲۲۱) بعشق ومحبت «عتبه» کنیزک مهدی عباسی شهرت یافته بود وبیشتر تغزلات شعری وی نیز بنام عتبه است.

ادامه نوشته…

۲۲ حوت
۷دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر چهارشنبه ۲۲ حوت ۱۳۹۷ – ۱۳ مارچ ۲۰۱۹ – هالند

حکایت ۲۷۱

مگر سیل آمد از دریای مقصود

که شد پای حریفان  گوهر امود

« امیر خسرو دهلوی »

بنفشه وشاعر

ابومنصور عماره بن محمد ( یا احمد یا محمود ) مروزی شاعر معروف قرن چهارم هجری که در فاصله (۳۹۵ – ۴۰۴) وفات یافته است در مرو ساکن بود واشعار نخود را از آن شهر به شهر های دیگر میفرستاد.

ادامه نوشته…

۱۲ حوت
۱۲دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی وتاریخی

تاریخ نشر یکشنبه ۱۲  حوت  ۱۳۹۷  –  سوم  مارچ ۲۰۱۹هالند

 حکایت ۲۷۰ 

حس را بیخواب خواب اندر کند

تا که غیبت ها زجان سر برزند

هم به  بیداری  ببیند  خواب ها

هم ز گردون  بر کشاید  باب ها

« مولانا جلال الدین »

رؤیای صادقه

المستنجد بالله ابوالمظفر یوسف بن محمد بن احمد المستظهر سی و دومین خلیفهء عباسی (۵۵۵-۵۶۶) در زمان خلافت پدرش (محمد المقتفین بالله ۵۳۰ – ۵۵۵) یک شب بخواب دید که فرشتهء از آسمان فرود آمد وبر دست او چهار ( خ) نوشت و رفت . خواب خود را برای معبرین نقل کرد، یکی از آنان گفت:

ادامه نوشته…

۰۱ حوت
۷دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر چهار شنبه   اول حوت  ۱۳۹۷  –  ۲۰  فبروری ۲۰۱۹هالند

حکایت ۲۶۹

فقیه مدرسه دی مست بود وفتوی داد

که می حرام ولی به زمال اوقاف است

« حافظ »

غارت اوقاف

ابوالقاسم بابر پسر میرزا بایسنغر بن شاهرخ گورگانی که از سال (۸۵۴ ) تا ( ۸۶۱) هجری در خراسان و عراق  فارس حکومت نموده ومولانا جامی کتاب حلیهء حلل را بنام او مصدر ساخته است ، در سال (۸۵۶) وارد شیراز شد و ساختن آرامگاه خواجه حافظ لسان الغیب را به مولانا محمد معمائی دستور فرمود.

ادامه نوشته…

۱۴ دلو
۳دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  ۱۴ دلو ۱۳۹۷  –  سوم  فبروری ۲۰۱۹هالند

حکایت۲۶۸

خواهی که خدا در دو جهان پاس تو دارد

زنهار که در پاس دل خسته دلان کوش

« جامی »

جزای احسان

شاه یحیی بن مظفر بن محمد بن مظفر ممدوح خواجه حافظ که در یزد فرمانروایی داشت ، یک روز در شکارگاه از ملازمان خود دور افتاد و بدهقانی رسید و از طرف او پذیرایی شد و در اثنای سخن از دهقان پرسید:

ادامه نوشته…

۲۰ عقرب
۵دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  ۲۰ عقرب  ۱۳۹۷ – ۱۱ نوامبر  ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۷

آه گرمی هست دایم در دل بیتاب من

نیست هرگز بی چراغی گوشهء محراب من

« صائب »

امتحان شاعرانه

میرزا جلال الدین میرانشاه بن امیر تیمور گورکانی از سال (۸۰۷ – ۸۱۰) حاکم  آذربایجان وعراق بود.

ادامه نوشته…

۱۳ عقرب
۹دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه ۱۳ عقرب  ۱۳۹۷ – چهارم  نوامبر  ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۶

کسی که می نهد از حد خود قدم بیرون

کبوتریست  که می آید  از حرم  بیرون

« صائب »

عریضه

بهرامشاه غزنوی (۵۱۲-۵۴۷) یکی از افراد خود را بولایت غور فرستاده بود و او بر مردم آنجا ستم می کرد، یکنفر از غوریان که ستم بسیار دیده بود برای داد خواهی بغزنه رفت و عرض حال خود را بیان کرد.

ادامه نوشته…

۲۳ میزان
۵دیدگاه

از کتاب هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر دوشنبه  ۲۳ میزان  ۱۳۹۷ – ۱۵ اکتوبر   ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۵

بران باش تا هرچه نیت کنی

نظر در صلاح رعیت کنی

« سعدی»

تحفه های مردود

طبیبی حاذق که از ساختن ادویه نیز معلوماتی داشت بحضور خلیفه هارون الرشید باریاب شد واظهار نمود که سه تحفهء بی مانند که لایق درگاه شاهان است میخواهم بحضور امیر مؤمنان تقدیم کنم.

ادامه نوشته…

۰۸ میزان
۶دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه  هشتم  میزان  ۱۳۹۷ –  ۳۰ سپتامبر  ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۴

از هموطن که کار به نزد تو عار تست

از کار رخ  متاب  که  کار افتخار تست

« بهمنی »

مأموریت و خیاطی

عباس بن حسین وزیر مقتدر بالله عباسی ( ۲۹۵ – ۳۲۰) یکی از عمال حکومت را که عهده دار مقامی حساس در دستگاه دولت بود بکاری که چوکی آن نسبتآ پست بود گماشت و امر کرد که هرچه زودتر وظیفهء جدید را زیر اجرا بگیرد.

ادامه نوشته…

۰۱ میزان
۸دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر یکشنبه اول میزان  ۱۳۹۷ –  ۲۳ سپتامبر  ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۳

بآموختن گر ببندی میان

زدانش روی بر سپهر روان

« فردوسی »

نهان بینی

قاضی ابو یوسف یعقوب بن ابراهیم بن حبیب بن اسعد کوفی انصاری متولد در سنه (۱۱۳) و متوفی بسال (۱۸۲) حکایت کرده است که من درکودکی یتیم شدم ومادرم بعلت تهیدستی مرا نزد یکنفر گازر بشاگردی گذاشت.

ادامه نوشته…

۲۴ سنبله
۵دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر شنبه  ۲۴ سنبله  ۱۳۹۷ –  ۱۵ سپتامبر  ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۲

این جهان دام است و دانه اش آرزو

در گریز از دانه های دام او

« مولانا جلال الدین بلخی »

گوشت مروان ابن ابی حفصه

مروان بن ابی حفصه شاعر مشهور عرب در بخل و امساک بحدی شهرت داشت که نامش ضرب المثل شده بود ، این حکایت را از زبان خودش نقل کرده اند:

ادامه نوشته…

۱۷ سنبله
۶دیدگاه

از هزار و یک حکایت ادبی و تاریخی

تاریخ نشر شنبه  ۱۷ سنبله  ۱۳۹۷ – هشتم  سپتامبر  ۲۰۱۸–  هالند

حکایت ۲۶۱

گناه  اگر  چه    نبود   اختیار   ما   حافظ

تو در طریق ادب کوش و گو گناهِ من است

« حافظ  »

اقرار و انکار

خلیفه هادی عباسی بر عبدالله بن مالک که از سرداران مشهور عصر عباسیان است غضب کرده بود و یاران و وابستگان او را هرجا که می یافتند بخدمت خلیفه حاضر می کردند و خلیفه بتأدیب ایشان فرمان می داد.

ادامه نوشته…