حکایت ۵۷ 

   گر بر تو فاش قدر معلم نیست

                 پوشیده  بر  من  متعلم  نیست

                                                                              « سرمد»

                   مقام معلم

فراء دیلمی ( ابو زکریا یحیی بن زیاد نحوی ۱۴۵ -۲۰۷) معلم دو تن از پسران مآمون خلیفه بود، یکروز هنگامی که میخواست از مدرسه خارج شود هر یک از دو شاگرد او برای اینکه نعلین استاد را در پیش پای وی بگذارد بر دیگری پیشی میگرفت ، گفتگو طولانی شد و بالاخره با یکدیگر بدینگونه صلح کردند که هر کدام یک لنگه را پیش پای معلم بگذارند . پولیسهای مخفی ، این حکایت را بمآمون رسانیدند و خلیفه فراء را احضار کرد و از او پرسید: 

عزیز ترین مردمان کیست ؟

فراء گفت :

من از امیر المؤمنین عزیز تری نمی شناسم.

مآمون گفت :

اینطور نیست ، بلکه عزیز ترین مردمان کسی است  که چون از جای خود بر خیزد دو ولیعهد مسلمانان برای حفت کردن نعلین در پیش پای او با یکدیگر منازعه نمایند و عاقبت هر یک بگذاشتن یک لنگه کفش صلح کنند.

فراء گفت :

ای امیر مؤمنان ، من میخواستم که آنها را از این کار منع کنم ولی چون میل نداشتم که ایشانرا از ثوابی عظیم محروم نمایم از آنرو مانع  نشدم و البته امیرالمؤمنین از داستان ابن عباس رضی الله عنه اطلاع دارد که روزی رکاب حسنین رضی الله عنهما را گرفت تا آنان سوار شوند، یکی از حاضران بر وی خرده گرفت که تو بسال از این دو کودک بزرگتر هستی و روا نیست که رکاب ایشان را بگیری ولی ابن عباس (رض) به آن شخص معترض گفت:

ای نادان ، خاموش باش که فضل اهل فضل را جزء صاحبان فضل نشناسند.

مآمون گفت :

اگر پسران مرا از این کار مانع میشدی من ترا گناهکار میشمردم و از عتاب و ملامت تو خودداری نمیکردم، برای اینکه عمل فرزندان من نه تنها از قدر و شرف ایشان چیزی نکاست ، بلکه ارزش آنانرا بالا برد و جوهرایشانرا آشکار ساخت و بر من معلوم شد که فرزندان من از لیاقت وفراست بی بهره نیستند، زیرا مرد هر قدر که بزرگتر باشد سزاوار نیست که از احترام سه کس خود داری کن :

اولوالامروپدر و معلم.

و اینک بپاداش این ادب و احترام برای هر یک از ایشان بیست هزار دینار جایزه میدهم و بسبب این حسن تآدیب که در بارهء فرزندان من بخرج داده یی ده هزار درهم نیز بتو می بخشم تا مردم باهمیت مقام معلم پی ببرند.

   سلسلۀ این حکایات ادامه دارد ....