اخیرآ موسسه  انتشارات الازهر در شهر کابل افغانستان ، کتاب ' سپیده ' نوشته محترم درمحمد وفاکیش نويسنده، پژوهشگر و ژونالیست افغان مقيم  هالند  را با تیراژ ۱۰۰۰ نسخه  در۸۰ صفحه با قطع و صحافت  زیبا چاپ کرده است.

     درمحمد وفاکیش مولف کتاب سپیده متولد ۱۳۳۱ خورشیدی در شهر باستانی هرات بوده و از سال ۱۹۹۷میلادی  تاکنون در کشور هالند به سر می برد. او ماستر ژورنالیزم بوده وبحیث سرمحرر روزنامه اتفاق اسلام ، مدیر مسؤول روزنامه اتقاق اسلام و آمر عمومی اطلاعات و کلتورهرات، رئیس موسسه و مدیر مسؤول روز نامه انیس ، معاون نشرات ریاست نشرات وزارت تحصیلات عالی و مسلکی و مدیر مسؤول مجله دافغانی محصلان ، کارشناس وسایل اطلاعات جمعی ، رئیس موسسه طباعتی و نشراتی آریانا ، مدیر مسؤول جریده آرمان ، اکنون کولم نویس در نشریه محلی کشور هالند و ترمیم کننده اسناد کتبی در آرشیف شهر دورد ریخت هالند میباشد .

     وفاکیش دراين اثر جالب و خواندنی اش سعی کرده است که به جهان داستان های تاریخی و حقیقی نزدیک شود و دراین اثر شیوه داستان نويسی افغانستان را به شیوه فشرده به خواننده معرفی کند.

   من بصورت درست نمیتوانم در مورد این داستان بیشتر از این توضیح بدهم، امیدوارم که خوانندگان و دوستداران عزیز این کتاب را بدست آورند و بخوانند . باید اعتراف کرد که وفاکیش یکی از موفق‌ترین نویسندگان افغان است ، او به مسایلی توجه کرده و سعی نموده آنرا به شکل اساسی آن بیان کند و در این داستان  ادبی و حقیقی با استفاده از اشعارجالب با  زبان عامیانه به زیبایی آن افزوده است.

   برای اینکه در مورد کتاب سپیده معلومات بیشتر داشته باشیم گفتگویی اختصاصی با مولف آن آقای در محمد وفاکیش انجام دادم که توجه شما عزیزان و خواننده گان سایت ۲۴ ساعت را به آن جلب مینمایم :

بشیر : سلام ، محترم وفاکیش لطف نموده بگوئید از چند سالگی به هنرنویسنده گی روآوردید ؟

وفاکیش : متعلم صنف نهم دارالمعلمین اساسی هرات بودم که دریک محفل عروسی اقبال آشنایی با مولوی صاحب عنبری آمرتبلیغات درآمریت عمومی اطلاعات وکلتورهرات ومحترم محمدانورپیغام یکتن ازفرهنگیان هرات را یافتم. تحت تأثیراین ملاقات به ادبیات علاقه مند شدم .اولین جرقه ییکه برای سرودن چندسطرموزون دردلم جوانه زد استماع اخبار کشتارزنان واطفال فلسطین درصبراوشطیلا بدست سربازان اسرائیل بود. منکه خودنا آگاه مانند قربانیان درمیدان جنگ میسوختم خود را به غم و درد بازمانده گان قربانیان شریک دانسته چندسطرموزونی را رقم زدم وجهت نشر به دفترروزنامه اتفاق اسلام بردم ، ازینکه عقیده یی بازتاب یافته ام به سیاست وقت همخوانی نداشت اقبال نشرنياقت.ولی درواقعیت من بعدازعقرب سال ١٣٥٥ه ق   که هم زماني با آغاز کارم درروزنامه اتفاق اسلام داشت به نویسنده گی آغازکردم .    

بشیر : کدام انگیزه شما را وا داشت که دست به قلم ببرید و داستان سپیده را بنویسید ؟

وفاکیش : من یک روزنامه نگارم؛ این بدان معنی است که نوشته هایم تا حال رنگ ورخ ژورنالیستی داشته اند. ازآنجاکه انتخاب دقیق پیام؛ وسیله انتقال وشناخت مخاطب یک اصل اساسی برای یک روزنامه نگاراست. لذا اگرشعر و یا داستان بتواند وسیله موثربرای یک پیام به خواننده باشد وروزنامه نگارتوان سرایش شعرونگارش داستان را داشته باشد؛ مبرهن است که بدان متوصل میشود.

ازجهت دیگرخط حوادث مطرح شده درداستان سپیده ازروستاها وکوهستانات وطن مامیگذرد.منکه سالهای نو جوانی را دریکی ازروستاهای آن گذشتانده ام؛ مصایب موجود درروستاها را به گوشت وپوستم احساس میکنم.  به تصورمن اثرسپیده داستانی است برای بیان آنچه درگذشته وحال دردهکده های وطن مامیگذرد. يعني ا ستبداد دولتی مبتنی بر چاپیدن مردم و  بی مبالاتی به خواستها و نیازها ی آنها ؛ فشار و تعدی مخالفان دولت در قصبات و استفاده از با شنده گان آنها بحیث سپر دفاعی.وبمباران بی موجب قوای ائتلاف در محلات مسکونی و شهادت عده يي بی دفاع.  

لذ ا نادیده گرفتن روستاها وحوادثی که درآن میگذردازمشکلات حاد دیروز و امروزما است این بدین معنی است که دهقان افغانستان؛ مثل یک دهقان درمناسبات تولیدی فیودالی قرون وسطا درغرب یکجا با زمین خرید و فروش نمیشد ه و نمیشود؛ ولی تعامل مسلط درروستا های وطن چه درگذشته و حال میرساند که دهقان افغانستان بیش ازآنها تحت ستم قرارداشته اند.

ازجانب دیگرمن فکرمیکنم که ادعاهای آزادی زنان وتساوی حقوق آنها دربستر تلاشهاییکه امروزبه نام دموکراسی رقم میخورد به استثنای چندمواردی ؛آیامیتوان ادعا کرد که درجهت ارضای خاطر یک دخترآرزومند روستایی افغان گامی شمرده شود.

بنأ دراین اثرداستانی حل معضله به لطف وعنایت حاکمان نه بلکه به آگهی وعمل خود روستاییان موکول شده است. همچنان دراین داستان یاد گذشته به معنای سوگواری با ازدست دادن بهشت گمشده یی ملتون ویا رسیدن به مدینه فاضله ارسطونیست, بلکه طرح مساعی ایست که  درپیوند به تجارب گذشته به تحقق آرمانهای بیانجامد که تااکنون حتی فرصت برای اظهار نیافته اند.  

بشیر : طوریکه دیده میشود داستان سپیده بصورت فشرده و مختصر نوشته شده است ، نظر تان دراین مورد چیست و چرا؟

وفاکیش : من آنچه را قصد کرده بودم تا به خواننده ام در این داستان ارایه  دهم ؛ کوتاه ترین راه رابرگزیدم؛ زیرا دماغ کاملا خسته ازجنگ مخاطبانم که سالیان دراز بارمصایب جنگ را بدوش داشته اند نخواستم باخم وپیچ رفتن غیرضروری؛ دماغ خسته از نا ملایمات جنگ اورا اگر طراوتی نتوانم ببخشم ؛ حداقل آنرابیشترمکدر نسازم.

علاوه برآن زمینه یی وسعت اندیشه برای آنانیکه میخواهنداین داستان را درگستره وسیعتر ببینند وبخوانند وجود دارد وآن گره گشایی کنایات وسمبلهاییست که دراین داستان به کارگرفته شده است؛ بطورمثال: گیاه هرزه, بیل, گلهای مرسل, شگوفه های پرپرشده, دشت,  دره,غار, کوه وغیره ازاعم مواردی اند که خواننده گان میتوانند داستان را درگستره خیلی وسیعتر ارآنچه درمحدوده یی  ۸۰ صفحه نگاشته شده است به خوانش وارزیابی گیرند.

بشیر : آیا کتاب ديگري هم  زير چاپ داريد و نامش چیست ؟

وفاکیش : من دو اثرديګرآماده چاپ دارم.یکي مجموعه ازخاطرات من اند. خاطراتیکه ازچهاردیواری زنده گی مختص به من عبورکرده و درگذرگاه زنده گی پرتلاطم انسان امروز، ما میشوند.وديګرمجموعه طنزها است.

بشیر: از مجموعه طنز ها گفتید ، طوریکه خواننده گان ۲۴ ساعت اطلاع دارند شما علاوه از داستان نویسی  طنز هم مینویسید ، آیا میتوانید بگوئید تاکنون چند تا طنز نوشته اید و کدام مجموعه طنزی تان هم نشر شده است ؟

 وفاکیش : مجموع طنزهاییکه ازمن تااکنون یه زبان دری وهالندی درروزنامه ها انتشاریافته اند به بیش ازصد میرسد. تصمیم دارم که با فراهم آمدن امکانات آنهارا به صورت دوجزوه جداگانه به چاپ بسپارم.

بشیر: نوشته های تان درمهاجرت با نوشته های که درافغانستان در مقام گرداننده یک نشریه مینوشتید ازنظرمحتواچه فرق دارند؟

وفاکیش: محیط کار وشرایط زنده گی  درتخلیق یک اثرهنری نقش مستقیم دارد؛ لذابه آنچه من درمهاجرت ویا بهتربگویم در تبعید نوشته ام ارج فراوانترمیگذارم. وجود تکنالوژی پیشرفته درعرصه نشرات وطباعت وگستره یی ابرازعقاید درنخستین وهله برای من که چیزهای بی شماری برای گفتن درذهن داشتم اما زبان بحیث وسیله بیان یاری ام نمیداد, سخت حزن انگیزبود.ولی با استفاده ازتجارب گذشته واستفاده ازگنجینه یی ادب وفرهنگ شرقی با فراگیری نسبی زبان توانستم راه امرا دردنیای مطبوعات خارج ازکشوربازکنم.

 بشیر: انکشافات فرهنگی راطی سالیان مهاجرت گسترده افغانها چه گونه ارزیابی میکنید؟

وفاکیش: درطول تاریخ وقتی نخبگان کشورما افگار و نظرات سیاسی, فرهنگی وعلمی شانرا در زنجیر یافته اندبه دیارغربت روآورده اند.

دیارغربت با وجود دشواریها آزمونگاه خوب یرای تبارزراستعدادها آنها بوده است. همچنان کارکردهای جوانان وکودکان افغان راکه دردنیای مهاجرت درخشش قابل ستایش داشته اند نباید اندک شمرد؛ بطورمثال: کودکی به نام فرشادبشیر که هنوز نه سال داشت ازبد حادثه با فامیلش به کشورهالند پناهنده میشود؛اوزمانی راکه برای حفظ جان از خطرراکتهاهمراه با مادرو پدرش باگامهای لرزان پناهگاه عوض میکرد فراموش نمیکند؛ بناء خوب درس میخواند وخوب راه اثبات موثریت برجامعه ییرا که درآن باید به کمال موثریت زنده گی کند می آموزد. استعداد وکارخستگی ناپذیراومورد توجه شهروندان قرارگرفته وبعد تحقق آرمانهای شان را در طرح وآرمان اومیبینند؛ لذا اوبه حمایت ورای آنها یه حیث جوانترین عضودر پارتمان هالند راه مییابد.درعرصه  فعالیتهای  فرهنگی افغانها درخارج ازکشورقابل یاد آوری میدانم که:

دردوان جنگ سرد نشریات بيرون مرزی یه خصوص نشریات مربوط به سازمانهای مخالف دولت وقت که تحت اثردوران جنگ سرد زبان تند رابه خودگرفته بودند، بعدازفروپاشی اتحادشوروی سابق و پایان جنګ سرد نه تنها التیام برزخمهای وارده ازجنګ ودست نیرومندی برای شکستادن مرز های تحمیلی که بنا به خواست دشمنان مردم افغانستان میان حلقات مختلف سیاسی درکشورایجاد گردیده بود نشدند، بلکه برای یکه تازبودن ویکه تازماندن برسکوییکه به حساب مقاومت قهرمانه مردم افغانستان بدست آمده بود، قلمهارا به سوی همدیگرچنان با قساوت نشانه رفتند که دست بزرگترین طراحان جنگ سرد را درادمه تبلیغات خصمانه علیه همدیگرازعقب بستند. همجنان نبايد انکارکرد که نخبه گانی نیزدرعالم مهاجرت افغانها ظهور کرده که با انتقال تجارب آنها در کشوردارد مطبوعات رنگ تازه میگیرد.  

همچنان داستان نویسان وشعرای افغانی دردنیای مهاجرت با نوشتن داستانها وسرودن اشعاربکررشته های توانمندی درشگوفایی فرهنگی ما دراین مرحله شمرده میشوند.

ولی با تاسف دررزمان تسلط طالبان هنرموسیقی وآوازخوانی نسبت بهرعرصه هنری دیگرآسیب فراوان یافت؛ بعد ازسقوط طالبان  بادرنظرداشت مطالبات روبه تزاید هموطنان ما به هنرموسیقی وآوازخونی بنابه فروپاشی مرجعیکه درسمت وسودهی این هنرمکلفیت ومسِوولیت داشت؛ موسیقی وآوازخوانی ازمسیرهنری؛ راهی بازارشد.سوداگران این عرصه یرای بردن  سود هنگفت هر متاع قلب را اصل گفته به خورد شنونده گان وبیننده کان داده ومیدهند.به عقیده من هنرموسیقی افغانی هم اکنون درگیریک بحران است که اگرمراجع مربوط به رفع ان بحران رسیده گی لازم ننمایند زیان آن فراترازابعادی خواهد بود که ما امروز به آن مواجه هستیم.

بشیر : در آخر میخواهم نظر تان را در مورد سایت انترنتی ۲۴ ساعت بدانم که چی کمی و کاستی ها دارد که در رفع و نواقص  آن اقدام کنم .

وفاکیش : سایت انترنیتی ۲۴ساعت درمیان صدها سایت انترنیتی که درداخل افغانستان وبیرون ازآن گرداننده گی میشود جایگاه خواص خودرا دارد. نموداساسات کاردقیق ژورنالستیک وجلب عده یی روزنامه نگاران حرفوی وجلب قابل توجه ازجوانانیکه واقعا خوب مینویسند ازویژگیهای آنست.

هکذابااستفاده ازفرصت قابل یاآوری میدانم که تاهنوزدرسایتهای انترنیتی جای مساعدی برای نوباوه گان ونوجوانان افغان وجود ندارد. بعقیده من این آرمان توسط شما که درگرداننده گی نشریه های مربوط به کودکان سابقه کاری قابل افتخاردارید به خوبی برآورده شده میتواند. به اميد چنان روزی.

بشیر : تشکر ،از یاد آوری تان . باید به افتخار یاد آوری کنم که سایت انترنتی ۲۴ ساعت از مدتی است که بخشی را بنام کودکان و نوجوانان اختصاص داده است که در آن علاوه از نو جوانان ُعزیز ، دوستان دیگری هم به آن همکاری میکنند.

محترم درمحمد وفاکیش ، از اینکه حاضر شدید با وجود مصروفیت ها به سوالات من پاسخ دهید ، جهان سپاس ، پیروزی و موفقیت بیشتر برای تان را آرزو میکنم.

وفاکیش : از شما هم تشکر.