 پير هرات خواجه عبدالله انصاري
اينك طبق وعده ، كتاب انديشه هاي عرفاني پير هرات ( خواجه عبدالله انصاري ) را كه تآليف شادروان استاد علي اصغر بشير هروي ميباشد و توسط انتشارات اساطير منتشر يافته ومتن کامل آن توسط دست اندرکاران نشریه گلبرگ چاپ استرالیا تیپ شده و بدسترس سایت 24 ساعت گذاشته شده است ما با تشکر از ایشان آنرا بصورت مسلسل هرهفته شنبه ها تقديم حضور شما عزيزان و کتابدوستان مينماييم و اينك توجه شما را به نخستين بخش آن كه عبارت از سخن ناشر و پيشگفتار مؤلف ميباشد جلب مينماييم.
سخن ناشر:
در سال 1355 هجري شمسي كنگرهء بزرگداشت خواجه عبداله انصاري در كابل برگزار شد، و به همين مناسبت كتب چندي از آثار پير هرات و دربارهء او انتشار يافت. اين آثار در آنزمان آن چنان كه بايد در ايران كه وطن فرهنگي خواجه است منتشر نشد وحتي در خود افغانستان هم بعلت بروز بلايا و وقوع حوادث سياسي، چنانكه شايسته بود توزيع نگرديد و از آن پس هم ديگر امكان تجديد چاپ آنها فراهم نيامد.
 اساطير با رهنمود جناب استاد محمد روشن، كه سپاسگزاري از ايشان را فرض عين مي داند، متوجهء اين مجموعه شد وتجديد چاپ آنها را ، آن چنان كه درخور پير هرات باشد، با ويرايش تازه و ورفع اغلاط و اشتباهات چاپي و در صورت لزوم افزودن توضيحات ضروري ، وجههء همت خود قرار داد و اينك انديشه هاي عرفاني پيرهرات را به خوانندگان ارجمند تقديم مي دارد. اساطير
بسم الله الرحمن الرحيم
پيشگفتار
تاريخ جهان – تاريخي كه در بارهء آن گفته اند: آيينهء گذشته ومشعل آينده است – تاريخ جنگها و كشتار ها وغارتگريها و جهان سوزيها و ويرانيها نيست ، بلكه تاريخ تمدن و سرگذشت علم و ادب و اخلاق وهنر است و چنين تاريخ و سرگذشتي جز شرح حال و داستان زندگاني وانديشه و كار انسانهاي واقعي نيست.
انسانهايي كه با چشم حقيقت بين به كاينات نگريسته اند وبا انديشهء تابناك و فهم درست به جست و جوي حقايق پرداخته اند.
انسانهايي كه توسن سركش احساسات و تمايلات نفساني را به تازيانهء انصاف و از خود گذشتگي رام كرده اند.
انسانهايي كه در سراسر دوران حيات خود با حق و خير و جمال سر و كار داشته اند.
انسانهايي كه رمز سعادت را به نيروي مجاهدت دريافته اند اما هرگز نخواسته اند كه سعادت را به خود انحصار دهند، بلكه براي آشنا ساختن ديگران با رمز و راز خوشبختي از دل وجان كوشيده اند.
انسانهايي كه از چار ديواري اوهام و خرافات ، قدم بيرون نهاده و در دنياي حقايق سير و سياحت كرده و ارمغانها از اين سفر روحاني براي ديگران آورده اند.
انسانهايي كه مفهوم انسانيت را نيكو دريافته وبا تلاش و كوشش عنوان والاي انسان كامل و يادست كم انسان پيشرو را به دست آورده اند.
تمدن ، ثمره و محصول فكر و كار چنين انسانهاست و تاريخ تمدن تاريخ زندگاني آنها.
و پير هرات ، خواجه عبدالله انصاري قدس سره ، يكي از اين گونه انسانها ست .
شخصيت و كارهاي كم نظير اين انسان صاحبدل ، مورد تجليل و احترام معاصرانش و كساني كه بعد از وي آمده اند، واقع شده و دايرهء عظمت مقامش از محيط زادگاه و وطنش بسي فراتر گسترده شده است.
من مطالعهء شرح حال اين فرزند ارجمند هرات را براي خود وهمهء كساني كه دلبستهء افتخارات اين سرزمين باستاني هستند لازم بلكه واجب مي دانم و نوشتن داستان پر ماجراي حيات و اوقات او و تحقيق در اراء و عقايد و تعليمات او را واجبتر.
اين عقيده نزد من پيوسته گرامي بوده است ، به همين سبب از 29 سال پيش با وجود گرفتاريهاي زندگي وقلت بضاعت علمي تا آنجا كه وسايل ناقص تحقيق و تتبع اجازه مي داد، به اداي اين واجب در حدود توانايي خود اقدام نمودم و در بيست و پنج سال پيش موفق به تاليف كتابي به نام جست و جو در احوال و اثار پير هرات شدم كه خلاصهء بسيار ناقصي از آن در سال 1330 زير عنوان حالات پير هرات ، نخست در روزنامهء اتفاق اسلام و سپس به صورت جداگانه در مطبعهء اتفاق اسلام هرات چاپ شد. در سال 1332 مجلهء ژوندون چاپ خلاصهء مفصل تري از آن را زير عنوان " زندگاني و مكتب پير هرات" به طور مسلسل آغاز كرد كه چند ماهي از سال 1333 را در بر گرفت . بعدها اطلاع يافتم كه يكي از دانشمندان فراننسوي به نام سرژيوركوي كه از راهبان دومينيكي است و در تحقيق علمي احوال و اثار پيرهرات رنج فراوان برده است ، در نوشتن زندگينامهء پير هرات حق مطلب را به صورتي ادا كرده است كه بهتر از آن كمتر تصور مي شود، از آن رو به كلي از چاپ كتاب چه مختصر و چه مفصل منصرف شدم.
درين اواخر كه دولت جمهوري افغانستان در صدد تشكيل مجلس بزرگداشت هزارمين سال تولد پيرهرات برآمد، عده اي از دوستان، خواستار تجديد طبع كتاب مزبور شدند و توصيه كردند كه با طبع تمام كتاب موافقت نمايم. ولي چون قرار است كه ترجمهء كاملتري از تآليف دانشمند فرانسوي كه البته تحقيقات تازه تر و كاملتري را نسبت به گذشته خواهد داشت ، توسط استاد دكتور روان فرهادي به مناسبت اين مجلس بزرگداشت ، تهيه و چاپ شود، اينجانب لازم ندانستم كه قسمت شرح حال وتاريخ زندگاني پيرهرات ،از كتاب جست وجو در احوال و اثار پيرهرات كه مطالب آن با كتابي كه قرار است ترجمه و طبع شود، تقريبا همانند خواهد بود، به چاپ برسد ولي براي اينكه فرمايش دوستان محترم را اطاعت كرده باشم و در عين حال به سهم خود در بزرگداشت آن بزرگمرد تاريخ شركت نموده باشم، با استفاده از آن آثار پيرهرات كه چند سال قبل به مناسبت نهصدمين سال وفات پيرهرات به چاپ رسيده و در هنگام تاليف كتاب به دسترس من نبود ، مانند طبقات الصوفيه و صد ميدان كه هردو با كوشش عالمانهء پوهاند عبدالحي حبيبي در كمال دقت چاپ شده است و منازل السائرين چاپ قاهره كه زحمت تصحيح و مقابلهء آن را داشمند سابق الذكر فرانسوي متحمل شده است ، فصلي از كتاب جست و جو در احوال و اثار پيرهرات را كه مربوط به انديشه هاي صوفيانه و عارفانهء پيرهرات است ، تجديد نظر نموده براي چاپ آماده ساختم و براي آن عنوان برخي از انديشه هاي عرفاني پيرهرات را مناسب يافتم ، اميداوارم كه تااندازه يي در باز نمودن و توضيح افكار و تعليمات عرفاني پيرهرات براي كساني كه تاكنون درين زمينه مطالعاتي ندارند موفق شده باشم . ولي به هر حال از همهء خوانندگاني كه مطالعه اين سطور به قيمت وقت گرانبهاي ايشان وافي نيست و اثار عربي و دري خواجه را به دقت خوانده اند، معذرت می خواهم و ضمنا آرزو دارم كه هر سهو و اشتباهي را كه در آن مي بينند مورد انتقاد قرار دهند و از رهنمايي دريغ نفرمايند زيرا در اين مطلب شكي نيست كه برق حقيقت از تصادم افكار پديد مي آيد و من مي خواهم كه اين اثر ناچيز نمونه اي از حقيقت نويسي و يا دست كم حقيقت خواهي باشد نه سرمايهء شهرت و نامجويي.
علي اصغر بشير
|
