مرحوم استاد محمد عاقل بیرنگ کوهدامنی

از آسمان ملولم ، از نقش و از نگارش

از اختران نحسش ، از ابر شعله بارش

نامش هميشه ماند ، آن مرد حق كه هر دم

دل مي كشد به اوجش، سر تا به پاي دارش

گردون هميشه باشد ، آبستن حوادث

غير از ستم نزايد ، از ليل و از نهارش

اين باغ را چه آمد بر سر، كه رخت بستند؟

مرغان نغمه خوانش ، از گوشه و كنارش

زال زمانه هرگز ، مردانگي ندارد

من آزمون نمودم ، چندين هزار بارش

مرحوم بيرنگ كوهدامني

استاد محمد عاقل بيرنگ كوهدامني د رسال 1330 هجري شمسي در  شكردره  كوهدامن شمالي ديده بجهان گشود. دوران طفوليت و تحصيلات اش را در شهر كابل و ولايت بلخ سپري نمود.

مرحوم كوهدامني نخستين كار رسمي اش را در مديريت فلكلور و ادب رياست كلتور وقت آغاز نمود و سپس به عنوان كتابدار در كتابخانه ء عامه شهر كابل به كار ادامه داد و در سال 1349 هجري شمسي عهده دار كتابخانه وزارت پلان گرديد. ونسبت ذكاوت هوش و لياقت خاصي كه داشت موفق به دريافت بورس تحصيلي از طرف وزارت اطلاعات و فرهنگ شده و جهت ادامه تحصيل رهسپار كشور ايران گرديده ودر دانشگاه تهران در رشته زبان و ادبيات فارسي مشمول گرديد.

مرحوم كوهدامني  درسال 1356 هجري شمسي موفق به دریافت ليسانس ادبيات از دانشگاه تهران گردید .هرچند علاقه مندي اش در ادامه تحصيل به سطوح بالاتر نمايان بود ولي نسبت تحولات سياسي در منطقه ،بخصوص كشور هاي ايران و افغانستان نتوانست به ادامه تحصيل بپردازد و ناگزير پس از تعطيلي دانشگاه تهران ، اواخر سال 1357 به كشور بازگشت و در سال 1360 هجري شمسی بعنوان استاد در دانشگاه كابل استخدام گرديد. و مدت دوسال را جهت ويراستكاري كتابهاي درسي دانشگاه كابل كه درشوروي وقت چاپ ميشد به كار پرداخت و با استفاده از فرصت با فرهنگستان علوم تاجيكستان و اتحاديۀ نويسنده گان آن كشور نيز در زمينه هاي ادبي شروع به همكاري نمود. واما پس از تيره شدن اوضاع در كشور و آشفته بازاري سياسي در سال 1389 ميلادي وي همراه با خانواده اش رهسپار تاجيكستان شد و تاسال 1995 در آنجا ماند و با توجه به علاقمندي اش در مسايل فرهنگي و ادبي نشريه اي را تحت عنوان ( پيوند) منتشر ساخت كه به زبان فارسي چاپ ميشد و خودش مسئوليت آنرا بدوش گرفت. تا اينكه نامبرده همراه با خانم و پنج فرزندش به غربت سراي لندن كوچيد و تا آخرين رمق حيات درآنجا اقامت داشت.

از  مرحوم محمد عاقل كوهدامني چندين مجموعه شعري بچاپ رسيده  است كه سلام بر شقايق، طلوع سبز شگفتن، تلخترين فصل خدا و من ناله مي نويسم از جمله آنهاست.

استاد كوهدامني با توجه به ارزش دهي آثار هنري ، ادبي و فرهنگي كشور و جهان هميشه خواهان حفظ چنين آثاري بوده و با آنكه دور از وطنش ميزيست هرگز خاطرات دردناك و مصيبت هاي وارده اي را كه بر هموطنانش تحميل شده بود از ياد نمي برد و همواره در سنگر حق گويي و دفاع از مردمش قرار ميگرفت. او با زبان شعر آلام و مصيبت هاي وارده بر سرزمين اش هويدا ميساخت و خواهان رسيده گي به چنين وضعي از سوي جامعه بين المللي بود. ولي كجا ست ديدگان بصيرت و گوشهاي شنوا تا راهي را جهت پايان بخشيدن به چنين رنجهاي بيابد؟ امروز كشور افغانستان در وضعيت بغرنج سياسي اجتماعي قرار گرفته كه هر روز متآسفانه گره اي تازه اي به مشكلات مردم اش افزون ميگردد.

وانگهي كه رژيم پوشالي طالبان هم مانند سایر تنظیم ها غرض ويراني كشور افغانستان قدم برميداشت ، جامعه بين المللي فقط در تدارك عرضه تقبيع نامه هايي بود كه شايد بتواند مانع چنين ويراني هايي از سوي طالبان گردد. ولي غافل از آنكه ، يكي از وظايف عمدهء طالبان در سال هاي تسلط شان بر افغانستان، همانا به يغما بردن آنچه را كه توان حمل آن را داشتند از يكطرف و نابودي آنچه را كه انتقال آن به خارج برايشان ميسر نبود، بودند.

چنانچه پس از انتقال آثار موزيم هاي كشور و ديگر آثار باارزش كه سرمايه هاي ملي افغانستان محسوب ميشد به خارج ، در صدد نابودي آثار غير قابل انتقال شدند كه از جمله با جنايت آشكار و دستبرد بر سرمايه كشور كه ميتوان از آن بعنوان يكي از منابع عايداتي ملي در آينده نام برد ، مجسمه هاي تاريخي بودا را كه بيش از دوهزار سال قدمت داشت با خاك يكسان كنند. اين عمل زشت آنها باعث شد تا از يكطرف چهره اصلي شان در جهان برملاء شود و از سويي سوژه اي گردد براي شاعران وطندوست كه با سروده هاي سوز ناك خويش نفرين ابدي را بر مجريان اين جنايت عظيم بفرستند. يكي از ين فرهنگيان مرحوم استاد بيرنگ كوهدامني ميباشد كه با توجه به عظمت اين عمل زشت شعري را در اين زمينه سروده اند. ضمن انتشار اين شعر مرحوم كوهدامني، يك بار ديگر شادي روح آن بزرگمرد ادب و فرهنگ كشور را از درگاه احديت استدعا داشته و جايش را براي ابد در ميان فرهنگيان و ادب دوستان خالي مي پنداريم. خدايش بيامرزد.

تنديس بودا

اي سنگ ! اي شكوه مقدس ، ترا درود

اي بيشه ي بهشت خدايي ترا سلام

اين سنگ! اي تجسم روح لطيف گل

در آسمان ستاره و در بيكران خدا

اي شاهكار دست بشر در طي قرون

آن سال هاي سبز خدا ياد شان بخير

صد پادشاه ز روي ارادت همي نهاد

ياد آن زمانه ايكه به وصف توعنصري

باران دانه دانه به ناز و نوازشي

يك فوج از كرانه وحشت فرا رسيد

آمد گروه جاهل اوباش و بي خبر

عمرت به سر رسيد ايا نقش بي نظير

زين كار جاهلانه شد اسلام در شگفت

كاري كه كرد لشكرجهل و جنون جنگ

هرگز كسي بچشم حقارت ترا نديد

اي طالب ، اي كتاب جنايت بنام تو

رفت آنچه رفت برسرت ازسايه ي صبور

اين كورازكجاست خودش؟ با كدام چشم؟

در خانه امان خدايي پناه بجو

آخر خداي بشكندش دست و پا و سر

غير از خطا و ظلم شقاوت طمع مدار

ظلمت گران به چاه عقوبت فروفگن

سوزد كسي كه سوختت اي معجز بشر

آن قامت تناور بالنده سر نگون

اي سنگ! درعزاي تو من گريه سركنم

در ماتمي تو گريه كند تا به رستخير

از سبزه و ستاره و از ساحل كبود

بودا به نقش سنگ، در آغوش تو غنود

هر صبحدم نسيم نقاب تو مي كشود

آواي چنگ و بربط و ناي تو مي شنود

خورشيد و كوه دره شكوه تو مي ستود

آن روز ها كه قدرت و قدر تو مي فزود

در پيشگاه شوكت و جاهت سر سجود

شعر و ترانه و غزل ناب مي سرود

گرد و غبار روز شبان تو مي زدود

با توپ و با طياره و با گرز و با عمود

تنديسه را شكست و بخاكش فرو نمود

در انفجار آتش و در بارگاه دود

بودايي و مسيحي و موسايي و هنود

چنگيز خود نكرد و سكندر نكرده بود

ترسا و گبر و هرمزي و مؤمن و يهود

بودا چه گفته بود؟ خود آيا چه كرده بود؟

از جور بي نهايت و از ظلم بي حدود

ويران كند نگاره و آثار و ياد و بود

از قلب پر شقاوت و از ديده ي حسود

او را كه زد به سينه ي تو تيرش آزمود

از خطم بي فراست و از احمق عنود

اي مالي سپيده دم ، اي خالق و دود

در كوره گاه خشم خد ا، دير يا كه زود

اين بختك حقير و فرومايه سر فرود

در زير آسمان خدا مثل تو نبود

آمويه و فرات و هريوا و زنده رود

                                                                               قیوم بشیر