حکایت  ۱

        از  صحبت  دوستي   برنجم

                                   كاخلاق    بدم   حسن   نمايد

         عيبم   هنر   و   كمال   بيند

                                    خارم  گل  و  ياسمن   نمايد

         كو دشمن شوخ چشم چالاك

                                    تا  عيب  مرا  به  من  نمايد

                                                                         ((سعدي))

         مازني نحوي ( ابوالحسن نضر بن شميل كه يكي از بزرگان ادباي مرو بوده و در سال ۲۰۳ يا ۲۰۴ درگذشته است) گويد:

   شبي با جامهء كهنه بر خليفه مآمون وارد شدم، خليفه از علت كهنه پوشي من سوال كرد ومن عذري تراشيدم كه مورد قبول نشد و خليفه مرا به بخل و امساك نسبت داد.

   بعد ازين سخن، حرفهاي ديگر بميان آمد واز هردر سخن گفته شد.

   مآمون در ضمن سخنان گفت:

    چون خليفه، كلمهء ( سداد) را به فتح (( سين )) خوانده بود، من گفتم:

   سداد بكسر سين است!

   گفت:

آيا از من غلطي ميگيري؟

   گفتم:

گفت:

   فرق اين دو ( سداد بفتح و به كسر) چيست؟

   گفتم:

   سداد ، بفتح سين ، بمعني قصد ودين است و سداد بكسر عبارتست از هر چيز كه راهي را بر چيزي ببندد. و معني دوم با مضمون حديث مناسبتر است. آنگاه ، شواهدی از اشعار شعراي نامي عرب براي اثبات مدعاي خود آوردم.

   ای نضر ، از مال دنيا چه داري؟

   گفتم :

   مختصر زميني در مرو دارم.

   در اينوفت ، خليفه كاغذ پارهء بر گرفت و چيزي بر آن نوشت و آنرا پيچيد وسربسته بمن سپرد و به غلامي امر كرد تا مرا نزد فضل بن سهل وزير برد.

   من نميدانستم در آن مكتوب چه نوشته است وهنگامي كه مكتوب را به فضل دادم او گفت:

   خليفه امر كرده است كه پنجاه هزار درهم بتو داده شود، سبب چيست؟

   من سبب را گفتم و او گفت:

   آيا از خليفه انتقاد كردي؟

   گفتم:

   نه ، بلكه انتقاد من به هشام متوجه ميشود.

   فضل ، هم سي هزار درهم برآن مبلغ افزود و من در مقابل يك انتقاد، صاحب هشتاد هزار درهم شدم و به خانهء خويش مراجعت كردم.

این حکایات ادامه دارد.....