پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآلیف :

مرحوم استاد علی اصغر بشیر هروی

       بخش یازدهم

   ملامت

   ملامتیا ن فرقه ای از صوفیه بودند که قبول خلق را، از آن رو که خود پسندی بار می آورد، حجاب و مانع رسیدن به منزل کمال می دانستند وبه همین سبب می کوشیدند که به ترتیبی زندگی کنند که زهد و تقوا و ریاضاتشان نظر تحسین کسی را جلب نکند تا به عجب و خودپسندی مبتلا نشوند و از بلای غرور ایمن بمانند.

   کارهایی که انجام می دادند، گاهی در نظر ظاهربینان، زشت و ناپسند یا ابلهانه جلوه می کرد وبر اثر آن مورد تحقیر واستهزاء و احیانآ آزار از طرف دیگران قرار می گرفتند وهر اهانتی را نسبت به خویشتن با روی خوش استقبال می کردند. 

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تألیف:

مرحوم استاد علی اصغر بشیر هروی 

       بخش دهم

  پرهیز از غرور

   نیکان و نیکو کاران ، در راه کمال با خطر بزرگی که غرور نام دارد، روبه رو هستند.

غرور عبارت است از صفتی که دارندۀ آن از خود راضی است وگمان می کند که واقعآ حق نیکی ونیکوکاری را ادا کرده است ، از آن رو به اعمال نیک خود می بالد وبرای خویشتن نسبت به دیگران مزیتی قایل می شود.

   البته عمل نیک نتیجۀ نیکو دارد و ضایع شدنی نیست ، ولی در برابر وظیفه ای که به انسان در جهان زندگی محول شده و در مقابل نعمتهای بیشماری که در اختیارش گذاشته شده است ، اعمال وی هر قدر هم از نیکی سرشار  باشد در خود بزرگ شمردن نیست .    

دامنهء نیکوکاری وسیع است وحد واندازه ای برای آن نمی توان تعیین کرد، پس انسان هر قدر که به کار نیک بپردازد، چون عمر او محدود است ، اعمال نیکش هم محدود خواهد بود و قطعآ حکم محدود را در برابر نامحدود پیدا می کند ودر این صورت غرور جز بر بی خردی و کم مایگی دلالت نمی کند. بخصوص که نمی داند که آنچه انجام داده است آیا به راستی مطابق با موازین نیکی هست یا نه ؟

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآليف :
مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

    بخش نهم

 توشهء راه 

همان طور که هر مسافر ، در طی سفر خویش ، از برداشتن توشهء راه ناگزیر است ، راهرو طریقت که میخواهد به رهنمایی پیر سفر روحانی خود را آغاز کند، باید توشه ای با خود داشته باشد.

  پیرهرات که هم خود این راه را با رهنمایی پیران متعدد طی کرده وهم در مقام رهنمایی بسی از مسافران روحانی را راه نموده است ، توشه ای را که برای این سفر لازم است ، منحصر در چهار چیز دانسته است : علم ، ذکر ، ورع و یقین . واین اصل سخن اوست در این باب.

  « همۀ عمر به سر نشود ازین چهار چیز که تو خود در سفری روی فرا منزل ، هر که ازین چهار چیز مجرد است ضایع است بی عصمت و حفظ الله تعالی : علم کی رایض تو بود، که تو را راست و نرم می کند ، و یادی که مونس تو بود تا در تنهایی وحشت نگیرد ، و ورعی که باز دارندهء تو بود تا به هر نشایست ننگری ، و یقین و وجد  که مرکب تو بود تا با پس نمانی و در هرچه بی ، به زندگانی بی ، نه به کرامت » (1).

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآليف:
مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

    بخش هشتم

پیران پیر هرات 

   در منابعی که به شرح حال پیر هرات پرداخته اند، نام عدهء کثیری از صوفیان و عرفا ذکر شده است که در بارهء تنی چند از ایشان خود او تصریح کرده است که آنان پیر و مرشد او بوده اند و عدهء دیگری را هم یاد کرده است که به صحبت ایشان رسیده بود ولی از آنان به عنوان پیر خویش یاد نکرده است . بنابر آن در سطور آینده ، این هر دو دسته را به تفریق عنوان « پیران وی» و « پیرانی که وی با ایشان ملاقات کرده است» نام می بریم:

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآليف:

مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

      بخش هفتم 

   پیر و مرشد 

کسی که در صدد رفع نقایص روحی خود بر می آید و در راه کمال قدم می گذارد و از خود به سوی حق سفر می کند، در اصطلاح صوفیان، سالک یا راهرو یا مرد راه نامیده می شود و ازسفر روحانی او به " سلوک " یا " طریقت " تعبیرمی کند.

سلوک، بدون رهبری و ارشاد کسی که خود این راه  را پیموده و منازل و مراحل آن را یکایک طی کرده و دیده و از مشکلات و موانع راه به خوبی آگاه شده باشد ، نه تنها سودمند نیست بلکه بیم خطر نیز دارد زیرا در هر منزل با موانع و دشواریها یی رو به رو می شود که جز با هدایت رهبری آگاه نمی توان به رفع موانع و حل دشواریها پرداخت و بنا بر آن بعید نیست که سالک از راه منحرف گردد و از سر منزل مقصود بسیار دور افتد.

            هشتم مارچ

   روز جهانی زن به تمام زنان

  قهرمان ورنجکشیده افغانستان

     و جهان از صمیم قلب مبارکباد 

                ----------------------------------------- 

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

اندیشه های عرفانی پیر هرات 

 تآليف:

مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

         بخش ششم 

                   توبه

 آدمی بعد از آنکه حالت بیداری را در خود احساس کرد وبه نقص خود پی برد، در صدد اصلاح نقیصه ها بر می آید و این کار وقتی تحقق می یابد که از گناه و هرکاری که از نگاه شرع وعقل زشت و ناپسند و نارواست کناره جویی کند و تصمیم بگیرد که بار دیگر پیرامون گناه  نگردد. در این هنگام  او «  تائب  » خواهد بود وعمل وی را  « توبه » می نمامند. 

   پیر هرات در بارهء توبه سخنانی بس شیوا وموثر دارد و توبه را میدان اول از صد میدان طریقت قرار داده و در تعریف و فایدهء آن گفته است :

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآليف:
مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

           بخش پنجم

         بیداری

 در تعریف تصوف گفته شد که پیر هرات آن را امری موکول به عنایت الهی می داند ، کسی که مشمول این عنایت واقع میشود با یک نوع انقلاب درونی سرو کار پیدا میکند که ابتدا از دیدن یک امر فوق العاده یا شنیدن یک حرف بی سابقه سرچشمه می گیرد. در این وقت از خواب غفلت بیدار می شود وبه خود می آید و متوجه می گردد که در وجودش نقصها ست ، لاجرم در طلب کمال بر می آید و از خط سیر عادی قدم در راه تازه ای می گذارد که ا میدوار است او را به سرحد کمال برساند .

 در زندگی بسیاری از بزرگان صوفیه ، که به طور مثال بشر حافی و ابراهیم ادهم و فضیل بن عیاض را میتوان نام برد، چنین انقلاب حالتی پیدا شده بود، به نقص خویشتن پی بردند ودر صدد پیمودن راه کمال بر آمدند وبه تصفیهء باطن پرداختند تا آنکه به منزل مقصود راه یافتند.

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآليف:

مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

        بخش چهارم

       صوفي

در تعريف صوفي نيز مانند تصوف ، هر كسي چيزي گفته است . در لغت : صوفي عبارت از كسي است كه در وصف عنواني او لفظ صوف   ( پشم) آمده باشد مثل پشم باف ، پشم فروش ، پشمينه پوش و جز اينها ، البته اين معني بر اساس قاعدهء لغت است در مورد آمدن ياي نسبت به آخر لفظي كه داراي معني لغوي است مانند جوهري يعني گوهر فروش يا گوهر ساز و گرنه در كتب لغت به اين معني براي صوفي تصريح نشده است زيرا صوفي و هر كلمهء ديگر كه ياي نسبت دارد داراي عنوان مستقل لغوي نيست بلكه خود لفظ " صوف" عنوان دارد (1) .

وجوه اشتقاقی از طرف ادبا و محققان برای لفظ صوفی ذکر شده است که بحث در آنها از حوصلهء این مختصر بیرون است و خوانندگان بهتر است که به کتابهای سابق الذکر مراجعه کنند.

خود صوفیان نیز هریک این کلمه را بر حسب ذوق و سلیقهء خویش تعریفی کرده اند که با گفتهء دیگری متفاوت است .

پير هرات خواجه عبدالله انصاري

تآليف:

مرحوم استاد علي اصغر بشير هروي

      بخش سوم

تصوف چيست؟

مفهوم تصوف را از سه نگاه ميتوان بررسي كرد:

1 – از نگاه اهل لغت .

2 – از نظر عرفا و متصوفه.

3 – از روي تحقيقات فضلا و محققان شرق وغرب در قرون گذشته و حال از روي آثار گذشته.

اما اين كار ارزشمند را بارها اهل ذوق و تحقيق انجام داده اند و تكرار آن در اين مختصر جز تحصيل حاصل فايده اي نخواهد داشت.