.
spacer
مطالبی که در این صفحه نشر میشود عقاید نویسنده گان محترم آن است و نظر ۲۴ ساعت نمیباشد.
 
spacer
spacer
صفحه اول
افغانستان
سیاسی
تبصره بر خبر
معرفی چهره های فرهنگی
کتاب و کتابدوستان
مقالات جالب و پژوهشی
گفتگو ها
بیان حقایق
مسایل جهان و منطقه
طنز،نورانی ،ترجمان، بشیر
نمایشنامه ها
طنز
کارتونهای هژبر شینواری
آثار هنری بشیر بختیاری
باچه آزره تقدیم میکند
داستان
دنیای شعر و شاعران
اشعار حاجی محمد کاظمی
اشعار مرحوم استاد صابر هروی
اشعاراستاد غلام حیدر یگانه
اشعار قیوم بشیر
اشعار حشمت امید
اشعار انجنیر حفیظ اله حازم
اشعار نورالله وثوق
اشعار سجیه الهه احرار
اشعار فریده اکبری
اشعار صالحه وهاب واصل
اشعار محمد اسحاق " ثنا "
اشعار خواجه عبدالله احرار
اشعار نعمت الله پژمان
اشعار ودود فضلی
اشعار زهره صابر «هروی»
اشعار ظفر خان " اهتمام "
اشعار همایون شاه عالمی
اشعار و نوشته های سید محمد اشرف فروغ
جوانان
کودکان و نوجوانان
از دفتر خاطرات
معرفی کتابهای جدید
فرهنگ مردم
لهجه ها و اصطلاحات محلی
با کشور تان آشنا شوید
به مشکلات مردم توجه کنید
نقد بر کتاب ،مقالات، فلم و..
زن و زندگی - زن و مشکلات
جالب و خواندنی
مشاهیر جهان
هنری و فرهنگی
گزارشهای ولایتی
مطالب انتخابی و ارسالی شما

دوستان و نویسنده گان گرامی!

درصورتیکه خواسته باشید نوشته های تان در این سایت نشر شود میتوانید بعد از تیپ کردن آنرا از طریق

Word

به این ایمیل آدرس

mehdibashir@gmail.com

بفرستید

سایت ۲۴ ساعت از شما و در خدمت شماست.

استفاده از مطالب سایت ۲۴ ساعت با ذکر مأخذ آن آزاد است و ممانعتی ندارد

سایت ۲۴ ساعت را به دوستان تان ایمیل کنید تا آنها هم در مورد آن اظهار نظر کنند

قابل توجه نویسنده گان محترم !

مطالبی که برای نشر میفرستید و میخواهید که بنام مستعار نشر شود بهتر است خود را برای سایت ۲۴ ساعت معرفی کنید تا نوشته تان طبق میل تان نشرشود.

 

 
بادغیس دیارتشنه لبان

سفرنامه :

 بادغیس دیارتشنه لبان
 
قلعه نو- سرطان ۱۳۵۷
 
درمحمدوفاکیش

درمحمد وفا کیش
درمحمد وفا کیش
 درمقام ولایت:
آخرین پروفهای شماره فردای روزنامه اتفاق اسلام راازنظرمیگذشتاندم که زنگ تیلفون به صدادرآمد، گوشی رابرداشتم، آقای رفعت که مسئولیت دستنویسی اخباررادیوافغانستان راجهت نشربه روزنامه داشت، برایم مژده داد: قرارخبری که همین اکنون ازرادیوپخش شد،شمابه صفت والی ولایت بادغیس مقررشده اید.
من با رویای بادغیس قدیم راهی آن دیارشدم، راه خامه وپرخم وپیچ بود. وقتی ازمسجدچوبی گذشته به مسیرصعب العبورکوتل سبزک قرارگرفتیم، دربندهاووصخره های بلند که پوشیده ازدرختان ارچه بودند، هربیننده عاشق طبیعت را مدهوش میساخت.
باداخل شدن به حومه شهرقلعه نو، نمای خانه های کلوخی،کشتزارهای سوخته ومشاهده اطفال پابرهنه وکندوکپرکهای جاده ییکه ازمیان بازارشهرقلعه نومیگذشت، حکایت ازویران سرایی میکردکه هیچ شباهتی به گذشته پرابهت تاریخی اش نداشت.
ولایتی که تااوایل سده های اسلامی یکی ازآبادترین مناطق خراسان محسوب میشد وحتی تاسده اخیرگدام افغانستان به حساب میآمد، اکنون نان خشک ودوغ درمیان باشنده گانش به تقسیم خورده میشد.

من مطالعه ییکه ازگذشته تاریخی این ولایت داشتم، معلوماتیکه طی ملاقاتهایم ازقشرهای مختلف مردم این ولایت وهمچنان بازدیدمستقیم ازمحلات بدست آوردم، پلانکاری امرا جهت آغاز کارعملی روی مسایل آتی ترتیب نمودم:
۱ - گذاشتن نقطه پایان به فساداداری.
۲ - رسیده گی به دوسیه های جناحی،حقوقی وقضاییکه باعث سرگردانی وناراحتی دوامدارتهی دستان درمحاکم شده بود.
۳ - ارتقای ظرفیت اقتصادی بااستفاده ازامکانات آتی:
الف- استفاده مؤثرازجنگلات پسته وارچه.
ب- توسعه علفچرها واستفاده موثروپلانشده ازامکانات موجود.
ج- توجه به احیای ظرفیت دامداری وزراعت که طی خشک سالیهای متمادی وعدم دلسوزی مقامات دولتی سخت آسیب دیده بودند.
۴ - توسعه معارف.
۵ - توجه به آبدات تاریخی فراموش شده بادغیس وردیابی آثارکشف شده ولی لادرک شده ازاین ولایت.
۶ - گسترش خدمات صحی.

 اقدامات عملی:
 برای چگونگی تطبیق تدابیربالا به مقامات مافوق دولتی طرح پیشنهادی راترتیب ودرآن به فراهم آیی امکانات برای استفاده مناسب ازآبهای سطحی این ولایت ودریای مرغاب که کلید انکشاف این ولایت که اقتصادآن فقط برزراعت ومالداری است. تأکیدنموده بودم.
بادرک این واقعیت که هرگونه اقدام جهت استفاده مشروع ازآبهای افغانستان گامی درجهت نفی منافع یکجانبه کشورهای همسایه تلقی شده وبه خشونت به آن برخورد خواهدشد .

اقدامات اولیه رابرای ذخیره آبهاییکه ازکوه ها وچشمه سارهای این ولایت سرچشمه گرفته وبدون استفاده به دریای مرغاب میریخت آغازنمودم وهمچنان به کمک انجینران ومسؤولین امورزراعت وآبیاری , مطالعات مقدماتی رابرای ترتیب یک طرح پیشنهادی جهت استفاده معقول ازآب دریای مرغاب که حتی امکان استفاده ازآن برای آب نوشدنی میسرنبودروی دست گرفتم.
دراولین گام برای جلوگیری ازضایعات آب ازمبدأ تارسیدن به زمینهای زراعتی باهیأت معیتی ام ازمحلات تحت آسیب بازدیدو ضمنأ به بخشی ازکرانه رودمرغاب سفرکردم.
 درجریان این بازدیدپیلرهای رادیدم که به گفته یی کمیسارسرحدی توسط هیأتی ازسرزمین ترکمنستان که درآنوقت جزء اتحادشوروی محسوب میشد دیبت آب موردکنترول قرارمیگیرفت.این اظهارات خاطره امضای معاهده ۲۲ حوت سال ۱۳۵۱ مبنی برتقسیم آب هیرمند میان افغانستان وایران را به ذهنم احیاکردکه با غیرمنصفانه پنداشته شدن این معاهده مظاهرات اعتراض آمیزی درکابل وسایرشهرها به راه انداخته شده بود.

 چنانکه دانشمندومحقق توانای کشورکاندیداکادمیسین محمداعظم سیستانی درمقاله پرمحتوای شان زیرعنوان :"اهمیت آب ونقش آن درمنازعات ملل منطقه " نوشته اند: " اگرنپذیریم که هیأت افغانی درتنظیم مواداین معاهده ازجانب ایران تطمیع شده باشند, این بی توجهی وبی مبالاتی نسبت به حقوق طبیعی وثروت ملی کشورراچگونه میتوان تعبیروتفسیرنمود؟
زیرا رودخانه هیرمندازبندکمال خان ببعد وارد دلتای خود یعنی سیستان میشود وطبعأایران اگربه آب این رودخانه حق وادعای داشته باشد, بایستی ازاولین نقطه ایکه هلمند وارد دلتای خودمیشود, یعنی ازبندرکمال خان, میباید درآب رودخانه مستحق پنداشته میشد. مگربرمبنای قرارداداخیرتقسیم آب میان ایران وافغانستان(حوت ۱۳۵۱ ش)ایران خود را درآبهای ذخیره کجکی وحتی بالاترازآن یعنی ازمحل دهراود به بعدشریک ومستحق میداند. وهروقتی که برمیزان آب وارده درمرزمشترک یعنی درمحل پایه های ۵۱ و ۵۲  مرزی اعتراض داشته باشد, میتواندبرطبق پروتوکول شماره یک پیوست معاهده ماموران خود را برای تفتیش مقدارآب رود خانه هلمند وصورت مصرف آن به داخل افغانستان بفرستد وآنهاحق خواهند داشت تاهرمدتی که خواسته باشند دستگاه پیمایش آب را پنجصدکیلومتربلندترازدلتای هیرمند, یعنی درمنطقه دهراود, یکصد کیلومتربلند ترازبند کجکی درمرکزافغانستان مورد تفتیش وکنترول قراردهند."
( ۲ )

قلعه نریمان:

پیونداین نام به نام جهان پهلوان سام نریمان پدرزال زرونیای رستم داستان که فردوس بزرگ دروصفش درشهنامه سرده است:

نخست ازجهان آفرین یادکرد       که هم داد فرمود وهم داد کرد
وزان باد برسام نیرم درود           خداوند شمشیروکوپال وخود
چماننده چرمه هنگام گرد           چراننده کرگس اندرنبرد
فزاینده بادآورده گاه                  فشا ننده خون ازابرسیاه
  به مردی هنردرهنرساخته
      سرش ازهنرکردن افراخته

چنان اشتیاق دیدارازاین کنام شیران شرزه رادرمن قوت دادکه درهمان ماه نخست ماموریتم درپست مقام ولایت بادغیس، راه سفربه سوب این قلعه راپیش گرفتم.
بازارشهرقلعه نوراکه به اصطلاح مردم محل ازتانک شروع وبه بانک ختم میشد، عبوروبه مسیرپرخم وپیچی قرارگرفتیم که ازمیان دره وبلندیهای افتاده دردامن کوتل سبزک میگذشت.این راه یک راه کاروان روبودکه موتربه سختی ازپستی وبلندیهای آن میگذشت. 

بعدازطی مسافتی برفرازکوهی نمای قلعه مخروبه نریمان به نظرم آمد. موتربه سمت راست دورخوردودرمسیر راهی قرارگرفت که به عرض یک کراچی بارکش تادرب قلعه ادامه مییافت.
ازینکه دیگرامکان خزیدن موتر به بلندیها نبود، باقیمانده راه را پیاده تارسیدن به درب قلعه طی کردم.
آنجاازبرج وباروییکه درذهنم به تصویرکشیده بودم، فقط نمای ویران شده رواق دروازه ورودی قلعه برجا بود.
درجریان بازدیدازقلعه، موجودیت چندتاچاه که بروی سطح سنگی قلعه حفرشده بودند به نظرم جالب آمد. این حفریه ها مملوازآب باران بودند ودرهرسمت آن رواقی به نظرمیآمدکه گمان وجودپناهگاه، زندان ویاجایی برای بود وباش را درذهن تقویه میکردوجالب تر اینکه درروی صفه سنگی یکی ازاین چاه هاعلاماتی به شکل نوشته به نظرمیآمدکه برای من قابل فهم نبودند.

مورخ شهیرکشورمیرغلام محمد غبار این حصاررا به نام قلعه گالیون یادکرده مقاومت  وپیکارباشنده گان آنرادربرابرتهاجم چنگیزازشگفتیهای زمان دانسته مینویسد: «مردم حصارگالیون دربیست فرسنگی هرات که بالای بلندی واقع بود یکسال وچهارماه  تمام درمقابل حملات قشون مغل استاده گی وجنگ نمودتامسخرشدوازبین رفت.منهاج السراج که خودمعاصرچنگیزخان است دراین موردچنین مینویسد:«...چون باکفار(چنگیزخان)جنگ آغازنهادندغازیان وعیاران ازقلعه فرودآمدند وجهاد آغازنهادند...وکاردلیری اهل قلعه بجایی انجامید که لشکریان مغل رابه شب خواب ازخوف ایشان ممکن نبود...رنجوری ووبا براهل قلعه استیلایافت وبیشترخلق هلاک شدند به واسطه خوردن گوشت قدیده وپسته وروغن آن،خلق رنجورمیشدند وپای وسراماس میکردند ودرمیگذشتند.ازدربندان حصارشانزده ماه گذشت، آدمی پنجاه بیش نماندند...درقلعه رابازکردند وشمشیرهابرکشیدند. خورابه کفارزدند وبه دولت شهادت رسیدند.» (۲)

این بناکه درحال اضمحلال قطعی قرارداشت،عدم توجه حکام پیشن به آن برایم دردآوروغم انگیزبود.
 یکانه کاریکه درآن شرایط برای تسکین خاطرم توانستم انجام دهم نوشتن یادداشت مفصل برای جلب توجه مقامات ذیصلاح به این محل فراموش شده تاریخی بود.

دره جوند .عکس از بادغیس دات کام
دره جوند .عکس از بادغیس دات کام
جوند:
سفرکاری ام به ولسوالی جوند برایم خیلی الحام دهنده بود. نسبت صهب العبوربودن راه تا آنزمان پای مقامات دارای صلاحیت به آن محل کشیده نشده بود. من باقبول خطررفتن باموتردرآن ولسوالی باتیم کاری ام شامل قوماندان آمنیه، رئیس محکمه،  څارنوال ،آمرصحت عامه ومدیرمعارف به مرکزآنولسوالی سفرو به سواری اسپ جهت بررسی امکان استفاده ازدریای مرغاب که ازیک بخش بزرگ این دره میگذشت روانه سربندآب ایستاده معروف به "آب پوده" شدم.
استقبال روستائیان مسیرراه، کمال ابهت مهمان دوستی مردمی راکه نانی به سفره وسقفی بالای سرشان نداشتند نشان میداد.راه باریکی که ازفرازدره ییکه به آب پوده میپیوست واکثرامکان عبور یک اسپ ازآن متصوربود بانمای درختان خود رو وشرشرآبی که از حفریه سد طبیعی به داخل دره میپرید، رویای انکشاف این محل رابه سطح یکی از مناطق تورستیک کشوردرذهنم قوت بخشید. این رویا وقتی به واقعیت مبدل شد که چشمم به کرانه وسیع وآبزلال "آب پوده "افتاد.
دریک ساحه هموارکناربند اطراق کردیم، ازبلندیهای کوهای پیوسته به این بند طبیعی مردانی به ملاقاتم آمدند، من با آنهاگرم صحبت شده علاقه گرفتم که بایک ویاچندتن ازموی سفیدان محل راجع به چگونگی رسیده گی به مشکلات آنها صحبتی داشته باشم .
ولسوال به انکشتش مردان جوانی را که به ملاقاتم آمده بودند نشانداده گفت: این جناب بزرگسال ترین مرد قریه خویش است.

  هنوزدرنگ ناشی ازشنیدن این گفته درذهنم به پایان نرسیده بودکه شخص مذکور که درسیما اش زردی جاگرفته بود،پس ازکشیدن آه عمیقی ازته دل به من نزدیک شده گفت:
بلی من کلانسالترین مردقریه خویشم، چهل وپنج سال دارم، مردان قریه ما وچند محل نزدیک آن ازپنجاه سال بالاترعمرنمیکنند، ولی زنان قریه عمرشان به هشتاد سال وبالاترازآن میرسد.
باشنیدن این حقیقت تلخ به داکترمحمدموسی آمرصحت عامه ولایت بادغیس که جزء تیم کاری ما بود هدایت دادم که ازآب وموادخوراکه مردم محل نمونه گرفته جهت معاینه لابراتواری به هرات فرستاده وازوزارت صحت عامه خواستارگسیل یک تیم صحی برای ارزیابی این مسآله شگفت آورگردد.

باآنکه اجرأتم نسبت سبکدوشی عاجل که علت آن مساعی ام برای سیرآب ساختن سرزمین تشنه بادغیس ازدریای خروشان مرغاب بود نیمه تمام ماند ولی خوشبختانه اقدامم درزمینه جلوگیری از جوانمرگ شدن مردان درنواحی آب پوده ثمرداد، یعنی ازنتایج معاینات لابراتواری معلوم گردید که آب آشامیدنی وحیوانات محل مصاب به یکنوع ویروس توبرکلوزاند که زنان درمقابل آن معافیت داشته واما مردان دربرابراین ویروس مقاومت نداشتند.

عزل ازمقام ولایت:
چنانکه پوهاند داکترمحمدحسن کاکرمورخ شهیروطن درمقدمه کتاب محمداقبال وزیری که به عنوان:«دثورپاسون،دکی جی بی دسیسی اوشوروی یرغل» با یاد آوری گفته یی ازنویسنده اثرمتذکره نوشته اند:«دبادغیس والی درمحمدوفاکیش دافغانی انجینرانویوه پلاوی ته دنده سپاری چی دمرغاب په رودباندی دیوه بندجورولوسروی وکری ترڅودهغوولایت دبزگرانودمحکوداوبه کولوستوتزی لیری کرای شی.هغه وخت چی شوروی مشاورین دموضوع څخه خبریزی نودخپل سفارت له لاری نورمحمدترکی ته ناسم راپورورکوی چی گواکی دبادغیس والی نامطلوب سری دی.» (۳ )
     بلی،من بدون اطلاع قبلی بعدازسه ماه  اجرای وظیفه درولایت بادغیس سبکدوش ومطابق هدایت مقامات به کابل فراخوانده شدم.

------------------------------------------------

۱ - محمداعظم سیستانی. جریده"نوی هیله"ص ۱۴.سال  ۱۳۸۴ ه ش. 

۲  - میرغلام محمدغبار. افغانستان درمسیرتاریخ. چاپ دوم . ص ۲۱۳ - ۲۱۴ 

۳ - محمد اقبال وزیری. دثورپاسون , دکی جی بی دسیسی اوشوروی یرغل.
 
 

مؤسس و مسؤول
سایت
محمد مهدی بشیر

سال تأسیس

۴ میزان ۱۳۸۶

  خورشیدی

26  سپتامبر 2007

  میلادی

Tel:0031644388706

spacer

spacer