.
spacer
مطالبی که در این صفحه نشر میشود عقاید نویسنده گان محترم آن است و نظر ۲۴ ساعت نمیباشد.
 
spacer
spacer
صفحه اول
افغانستان
سیاسی
تبصره بر خبر
معرفی چهره های فرهنگی
کتاب و کتابدوستان
مقالات جالب و پژوهشی
گفتگو ها
بیان حقایق
مسایل جهان و منطقه
طنز،نورانی ،ترجمان، بشیر
نمایشنامه ها
طنز
کارتونهای هژبر شینواری
آثار هنری بشیر بختیاری
باچه آزره تقدیم میکند
داستان
دنیای شعر و شاعران
اشعار حاجی محمد کاظمی
اشعار مرحوم استاد صابر هروی
اشعاراستاد غلام حیدر یگانه
اشعار قیوم بشیر
اشعار حشمت امید
اشعار انجنیر حفیظ اله حازم
اشعار نورالله وثوق
اشعار سجیه الهه احرار
اشعار فریده اکبری
اشعار صالحه وهاب واصل
اشعار محمد اسحاق " ثنا "
اشعار خواجه عبدالله احرار
اشعار نعمت الله پژمان
اشعار ودود فضلی
اشعار زهره صابر «هروی»
اشعار ظفر خان " اهتمام "
اشعار همایون شاه عالمی
اشعار و نوشته های سید محمد اشرف فروغ
جوانان
کودکان و نوجوانان
از دفتر خاطرات
معرفی کتابهای جدید
فرهنگ مردم
لهجه ها و اصطلاحات محلی
با کشور تان آشنا شوید
به مشکلات مردم توجه کنید
نقد بر کتاب ،مقالات، فلم و..
زن و زندگی - زن و مشکلات
جالب و خواندنی
مشاهیر جهان
هنری و فرهنگی
گزارشهای ولایتی
مطالب انتخابی و ارسالی شما

دوستان و نویسنده گان گرامی!

درصورتیکه خواسته باشید نوشته های تان در این سایت نشر شود میتوانید بعد از تیپ کردن آنرا از طریق

Word

به این ایمیل آدرس

mehdibashir@gmail.com

بفرستید

سایت ۲۴ ساعت از شما و در خدمت شماست.

استفاده از مطالب سایت ۲۴ ساعت با ذکر مأخذ آن آزاد است و ممانعتی ندارد

سایت ۲۴ ساعت را به دوستان تان ایمیل کنید تا آنها هم در مورد آن اظهار نظر کنند

قابل توجه نویسنده گان محترم !

مطالبی که برای نشر میفرستید و میخواهید که بنام مستعار نشر شود بهتر است خود را برای سایت ۲۴ ساعت معرفی کنید تا نوشته تان طبق میل تان نشرشود.

 

 
ابوریحان البیرونی
Image
Abu Rayhan Mohammad Ibn Ahmad Biruni

قسمت چهارم

سفرهای البیرونی

بیرونی به سفر علاقه داشت و سفر های وی به مقاصد علمی بود و از جانب دیگر وی سرنوشت آرامی نیز نداشت. کشمکش های داخلی وی را مجبور میساخت از جای به جای دیگر " بیرون کشد از این ورطه رخت خویش" چنانچه در ۲۴ سالگی مجبور میگردد از زادگاه خویش به جرجان و  ری سفر نماید.

در ری به مشکلات اقتصادی مواجه میگردد و اقامتش در آنجا به درازا نمیکشد و به جرجان برمیگردد. در این زمان در جرجان ( گرگان) قابوس بن وشمگیر ( ۹۷۶ - ۱۰۱۲م ) حکومت میکرد. قابوس از افراد با فضیلت ، ادبا و علما حمایت میکرد و خودش نیز مؤلف چند اثر بود . بیرونی در جرجان با دانشمند و فیلسوف مشهور، ستاره شناس و طبیب ابو سهل عیسی بن یحیی المسیحی آشنا میگردد و به نزد وی به صفت شاگرد و دانش آموز زانو میزند

در همین ایام در جرجان به نوشتن اثر معروف { الآثار الباقیه} آغاز مینماید و آنرا در سال یک هزار  ِ میلادی به پایان میرساند. مدت اقامتش در جرجان ، حدود ۴ سال بود. پایتخت خوارزمشاهی از (کت) به شهر (اورگنج) که در آن زمان  گرگانیه میگفتند ، انتقال میابد . و مامون دوم بر آن حکم میراند. که در آن ایام از لحاظ زیبایی و عمرانات با شهر های بزرگ دیگر رقابت و همسری داشت حتی در زیبای دم از برتری میزد.

از اثر توجه مأمون دوم این شهر به کانون بزرگ علم و دانش مبدل گردید علما و دانشمندان بزرگی در این شهر گرد  ِ هم آمدند و اکادمی بزرگی را اساس گذاشتند . در این اکادمی مشاهیر اینها بودند :

 -  ابو علی ابن سینا

-   ریاضی دان و ستاره شناس ( خجندی)

- طبیب و مترجم مشهور ( ابوالخیر خمّار)

- ادیب و شاعر ابومنصور الثعالبی

-  آموزگار بزرگ - ستاره شناس و ریاضی دان ابو نصر بن عراق

 به دعوت  مأمون دوم، ابوریحان البیرونی از جرجان به اورگنج می آید و در ردیف دانشمندان در شمار یکی از حلقات رهبری مأمون قرار میگیرد.  این زمان مناسبی برای رشد تجارب ابوریحان است. وی با استفاده از امکانات وسیعی که در اختیار دارد به تحقیق و پژوهش میپردازد و به ایجاد آثارش همت میگمارَد.

چون آوازه و شهرت بیرونی از شهر های (کت)، اورگنج به اطراف و اکناف آن رسیده بود و شهر غزنه پایتخت سلطان محمد نیز محل تجمع علما، نویسندگان و هنرمندان بود، از اثر دعوت سلطان غزنه ، بیرونی بدانجا میرود و با آمدن وی به غزنه به تعداد علما و رجل علمی یکی افزون میگردد.

تبصره: { معلومات فوق را از اثر دوست دانشمند عبدالله کارگر(متولد ۱۳۳۰ ش ) اخذ کردم ، با اظهار قدر دانی از زحمات ایشان یک بار دیگر تفاوت سنوات را ناگزیر واضح ساخته و در زمینه معلومات بدهم .

در اکثر منابع چنین تذکر یافته که گویی ابو ریحان از در بار خوارزمشاهیان به دربار سلطان بزرگ ِ غزنه راه یافته و یا دعوت شده است ولی اگر مطالب پائین را به تأمل و دقت بخوانید چنین مسئله کاملاً سؤال برانگیز است.

۱- محمود بن سبکتکین ( ۳۸۹ ق - ۴۲۱ ق) ملقب به سیف الدولة ، یمین الدولة ، امین الملة ، غازی و مشهور به سلطان محمود غزنوی پادشاه سلسله غزنویان بود .  تاریخ تولد محمود غزنوی (  ۲ نوامبر ۹۷۱ م ) و سال وفاتش ( ۳۰ اپریل ۱۰۳۰ م) واضحاً در تمام دایرة المعاریف و تاریخ بیهقی درج است.

و اما نباید فراموش کنیم که تاریخ وفات ابوریحان ( ۱۳ دسامبر ۱۰۴۸ م ) بوده و در غزنی - افغانستان اتفاق افتاده است که میتواند ثبوتی باشد برای سهم وی در حکومت و ساحۀ علمی دور محمودی.   

۲ - آغاز کار  ِ خوارزم شاهیان:

نوشتگین نیای بزرگ خوارزم شاهیان غلامی بود از اهالی غرجستان که توسط سپهسالار کل سپاه خراسان در زمان سلجوقیان به سبب استعداد سرشار و کفایتی که از خود نشان داد بزودی مدارج ترقی را طی کرد و به مقامات عالی رسید تا اینکه سرانجام به امارت خوارزم برگزیده شد . نوشتگین صاحب ۹ پسر بود که بزرگترین آنها ، قطب الدین محمد نام داشت ، پس از نوشتگین فرزندش محمد از جانب (برکیارق) به ولایت خوارزم رسید ( ۴۹۱ق = ۱۰۹۸ م ) در این جا میبینیم که دومین حکمران سلسله ی خوارزمشاهیان ۶۸ سال بعد از وفات سلطان محمود غزنوی بر تخت سلطنت تکیه زده است همچنان  نقطه ی آغاز سلجوقیان را باید با خطبه ی سلطنت برای (رکن الدین ابوطالب طغرل بن میکایل بن سلجوق در تاریخ شوال ۴۲۱ هجری در نیشاپور دانست که کاملاً مطابقت میکند با سال وفات سلطان محمود یعنی ۴۲۱ ق ) و از این که ابو ریحان را به دوره ی مأمون دوم از سلسله ی خوارزم  شاهیان منسوب میدانند کاملاً از حقیقت دور پنداشته میشود رجوع کنید به :

http://www.yaprakpress.com/htm/pars/arhiw/36-37/ketabhane-urgenj-36-37.htm

امرای سلسله ی خوارزم شاهان:

- نوشتگین غرچه (۴۹۱) قمری

- قطب الدین محمد از ۴۹۱ ق تا ۵۲۱ ق

-  اتسز خوارزمشاه از ۵۲۱ ق تا ۵۵۱ ق

- ایل ارسلان از ۵۵۱ ق الی ۵۶۵ ق

- سلطان شاه ولد ایل ارسلان متوفی ۵۶۸ ق

- علاوالدین تکش ولد ایل ارسلان از ۵۶۸ ق تا ۵۹۶ ق

- علاوالدین محمد از ۵۹۶ ق الی ۶۱۷ ق

- جلال الدین منکبرنی  از ۶۱۷ تا ۶۲۶ هجری قمری

از فرهنگیان محترم صمیمانه خواهشمندم که اگر در زمینه معلومات روشنی در دست دارند با در نظر داشت وجیبه علمی و فرهنگی در این زمینه روشنی مرحمت فرمایند}(همایون عالمی )

بر میگردیم به سفر های بیرونی اثر محترم عبدالله (کارگر)

وی در سفر های که سلطان غزنه به هندوستان داشت با وی یکجا بود و در جریان سفر علاوه بر آنکه زبان سانسکریت را می آموزَد به تاریخ، فرهنگ و ادبیات مردمان آن سرزمین پهناور نیز آشنایی حاصل مینماید و کتاب معروفش (ماللهند) را مینویسد که مرجع خوبی برای کسانی که میخواستند در باره ی هند تحقیق نمایند میگردد.و این کتاب اهمیت خود را تا سالیان درازی از دست نمیدهد و حفظ مینماید .

جواهر لعل نهرو در ( ۱ / ۳۰۶ )  { نگاهی به تاریخ جهان)  ِ این کتاب ارزش فروانی داده و آنرا  {سفرنامه} میخواند :

" یکی از معروفترین سیاحانی که به هند آمده البیرونی بود و مانند ( هیون تسانگ) چینی سفر نامه ی از خود به جا گذاشت."

و در باره شخصیت البیرونی تماس گرفته وی را دانشمند و مردی ممتاز میشمارد و در همین اثر خود( ۱ / ۴۲۲ ) مینویسد:

البیرونی یکی از دانشمندان و حکمای زمان خود بود که با جنگجویان نیمه وحشی و متعصب آن زمان تفاوت فراوان داشت. این مرد در سراسر هند سفر کرد ، کوشید که سرزمین تازه و مردمان آنرا بشناسد. او به قدری مشتاق شناختن و فهمیدن نظریه های هندی بود که زبان سانسکریت را آموخت و شخصاً به مطالعه کتب هند پرداخت.

البیرونی فلسفه و حکمت هند را مطالعه کرد و با دانش و هنر هند هم آشنایی فراوان یافت . کتاب ( بهگود گتیا) یعنی کتاب سرود های مقدس هندوان که کتاب بسیار قدیمی به زبان سانسکریت است برایش محبوب شد. البیرونی به جنوب هند و به قلمرو حکومت ( چولا) هم سفر کرد و از ساختمانهای عظیم آبیاری و کار های بزرگی که در این زمینه در آن ناحیت دید متحیر شد. شرح سفر نامه های این مرد در هند یکی از جالب ترین سفر نامه های قدیمی میباشد که هنوز باقی است و در دسترس ما است.

در یک دوران ویرانی و کشتار و تعصب و عدم احترام به عقاید دیگران البیرونی مرد ممتازی بود که با وجود دانش فراوان به عقاید دیگران احترام میگذاشت و دائماً در کوشش مشاهده و مطالبه بود و سعی داشت حقیقت را در هر کجا که باشد کشف نماید"

ابو ریحان البیرونی او د هند فلسفه

دابوریحان البیرونی په نامتو اثر (( الهند)) کی ( لسم فصل) تر زیاتي اندازی پوري د هندوستان لرغونو او منځنیو پیړیو فلسفی تحلیل ته وقف شوی دی. بیرونی د یو واقعیت بین او بی غرضه محقق په صفت د هند په فلسفی سیستمونو کي مترقی نظریاتو او تمایلاتو ته په لوړ نظر گوری.

موږ کوشش کوؤ چی د دی لویی موضوع په ځینو حالاتو باندی پښه و نیسو .

په دری ژبه کي په سانسکریت باندی مأخذونو ژوری څیړنی او مطالعی نه ورسته بیرونی د هندیو یو لړ فلسفی مکتوبونو مفهوم رابرسیره کوی. ددي کار لپاره عالم او محقق د هندی فلسفی او مذهبی آثاروځینی متنونه سند نیسی.

د هندی فلسفی دغه مکتوبونه لکه: سانکیها وایشیشیکا نیا  یاویدنتا ایوگا میمانسا لو کا VIII-II یا نه چارو کابودیزم جانیزم ، د میلاد نه مخه زمانه کی پیدا او تقریباً په

ق م ، کی جوړ شول چه دغه مکتوبونو د هند مختلفو ټولنو او گروپونو نظریات ئی بیانول.

دغه مذهبی مکتبونه په منځنیو پیړیو کی هم موجود وؤ ولی د ټولو نه زیاټ په دغه وخت کی د وید نتا اید یا لستی ارتجاعی مکتب تأثیرات زیات ؤ. د بیرونی خدمت دا دی چه نومړی عالم دوید نتا مذهبی مکتب له نظره هندی فلسفی بیان او تشریح نکړی

بلکه هر فلسفی سیستم یی ځانته  ژوَر مطالعه کړ او د مطالعی نه ورسته ئی اساسی توجه د سانکهیا مترقی راسیونالیستی او متریالیستی مکتب ته واړوله .

ددی فلسفی مکتب موسس کاپیلا ( ۲ - ۵ ) ق م گڼل کیږی.  د دی فلسفی سیستم له نظره جهان مادی دی . ماده (پراکریتی) د  ټولو موجوداتو اساس دی مادّه په هرځای کی ابدی ده ، جهان جوړ سوی نه دی او هغه جوړونکی هم نه درلود ( دجهان علت جهان دی) د رنگارنگ جهان مادی او روحی پیښو یوازینی اساس مادی اصل دی او هغه بیانوی .

نوت : گرانو وطنوالو په یاد ولری چه دا زما مفکوره نه ده ، ز محض د کتاب له مقالاتو نه تاسو ته نقل کوم (عالمی)

ټول مادی تنظیم او اعصا بو په ارگانونو تأثیر اچوی. د انسان په شعور کی انعکاس کوی او انسان ته د پیژندلو وړ دی. د مادی په برخه کی د سانکهیا فلسفی مکتب تئوری ډیره اوچته تئوری ده. دوی نه پرته د سانکهیا مکتب په طبیعت کی عینی سببی - استنطاقی رابطی منی . دا هم منی چه طبعیت په خپل سر پرمختگ کوی د وړ ووړو فورمونو  څخه د لوړ و  فورمونو لوری ته تگ کوی.

دغه فلسفی مکتب عقیده لری چی په طبیعت کی بی علته پیښی نشته. بی علتی د ټولوعلتونو علت او د مادی ( پراکریتی) نتیجه ده.

ابو ریحان بیرونی د هندی فکر په نازکیو باندی په ماهرانه ډول پوه دی او ده و کولای شول چی بی غرضه ډول هندی فکر د خپلی پوهی په چوکا ټ کی ځای کړی او هم د هغه سیمی فلسفی اساسی پوشتنی تشریح کړی.

بیرونی په هندی فلسفه کی د ماتریالیستی او ایدیالیستی مکتبونو مبارزی ته گوته ونیوله او د هندی ټولنی په اجتماعی او ایدیالوژیکی ژوندئی د مذهب تأثیر و ښود. بیرونی کله کله تر دی اندازی رسیږی  چی دغه بی حده مذهبی تأثیر غندی.

د مثال په توگه عالم وائی چی هندی ریاضی پوهان براهما گوپتا او وار همسهیرا د آسمانی پیښو په اصلی طبیعت باندی پوهیدل ولی دوی مجبور وه چی په هغه یا دغه توگه سره په خپلو رسالو کی هغه په مذهبی - افسانوی ډول تشریح کړی.  د مثال په ډول دوی وائی چی لمر او سپوږمی تند ر نیول (کسوف) د ثریر دیمون راوونغرلوله کبله منځ ته راځی.

بیرونی فکر کوی چه هندی عالمانو دا ډول چټیات ددی غرض له پاره ویل چه په دی بهانه سره هغه خطر د ځان څخه بچ کړی کوم چی د برامانیزم له خوا دوی ته متوجه ؤ. بیرونی په دی باره کی داسی لیکی:

(( د دوی نظریات چی د واقعیت او علم سره تضاد دی د دی سبب له کبله منځ ته راغلی دی چه پخپل وخت کی ئی د سقراط غوندی مرگ ته راکش نکړی......

د ځانگړی امنیت لپاره ښه داوه چی د براهمانیزم له عقایدو څخه ځان لیری نکړی))

په هغه وخت کی هندی علومو د ماتریالیستی فلسفی مکتبونو تر اغیزي لاندی د طبیعت پیژند نی په حصه کی پوره کامیابی تر لاسه کړی وه. مذهبی ایدیالستی تعلیماتو د علومو انکشاف رد اوه او په مقابل کی ئی په ځمکه باندی د اوو( ابوریحان بیرونی غوره آثار ، دوهم ټوک ، تاشکند ۱۹۶۰ / ۴۴  مخ ) اسمانونو وجود او خدای ته د روح رسیدو لارو فکر منلو باندی ټینگار کاوه. د هندی ټولنو د ارتجاعی قوتونو د ویدنتا ایدیالیستی تعلیم نه د تیری وسلی په شان کار اخیست او د براهمانی ارتجاعی آیدیالوژی ساتنه ئی په هغه باندی کوله.

د برهمانیزم پیروانو په لاس کی نه یوازی سیاسی قدرت وو بلکه په نورو باندی د اغیزی ټولی وسیلی هم د دوی سره وي د همدي کبله په هغه وخت کی مترقی اجتماعی - علمی جریانونه مجبور وو چی په خپلو مخونو باند ي مذهبی مسکی واغوندی.

بیرونی داسی لیکی: د {سانکهیا} په کتاب کی په غریبانه توگه پو ښتنه کیږی: (( آیا د فعالیت اواجل په باب پرنظریاتو کی لریوالی شته که نه؟ پوه (هوشیار) ځواب وکوي :

ځینی خلک وائی چی روح کوم فعالیت نلری مادّه مړه  ده او خدای دیته ضرورت نلري چه دوي سره یوځای کړي او یا هغه سره جدا کړي نو د همدي سببه هغه (اجل) فعالیت کوي ..... یوه بله ډله وائی چی د فعالیت او اجل یوځای والی په طبیعی ډول منځ ته راځی او همدا ډول د دوی پیدا کیدل او فنا کیدل په عادی تو ګه صورت نیسی.

نور داهم  وائی چی د فعالیت او اجل مبدأ روح دی لکه څنگه چی په ویدونو کښی راغلی دي ((ټول موجودات له پو روشی (روح) څخه منبع اخلی)) ځینی پدی نظر دي چی اجل یعنی وخت. دا ځکه چی جهان په هغه پوري تړلی دی.دا داسی معنی لري چی پسه په ټینگه رسی پوري تړلی وی او د هغه حرکت هم داسی په ټینګوالی او سستوالی ( د او ږدوالی او لنډ  والی) پوري ا ړه لري. بالاخره یو ډله خلک داسی عقیده لري چی فعالیت په خپل ذات کی بله معنی نه لري بی له دي چی په تیره زمانه کی په کوم یو کار ونمانځل شی. دغه  ټولی نظریی د حقیقت څخه ځان لري کوی.

د دي موضوع په باب حقیقت دا دي چی فعالیت د یوه سره د مادی خصلت دی. دا ځکه چی همدغه ماده روح محدود وي هغه مجبور وی چی په مختلفو فورمونو کی حرکت وکړي او بالاخره هغه ته آزادی ورکوي نو ځکه مادّه اجل دی او هرڅه د مادي تابع دي.

دا یوازي او یوازي د دی لپاره چی د مادي سره د عمل په بشپړتیا کی مرسته وکړي څنگه چی روح د مختلف النوع قوتونوڅخه بی برخی دي، نو ځکه هغه اجل نه دي.))

بیرونی د ژوند په باب د برهمنانو هغه نظریی تحلیلوي چه د هندي فانتیزم ( وحدت الوجودی) انعکاس بلل کیږی. د ویدنتا نمایند ګانو با د رایا نا اوشکانا را ویل چی (( هرڅه برهمن دي)) یعنی {خدای} ماده او شعور واقعی او آزاد نه دي بلکه هرڅه په هم هغه براهمن کی وجود لري.

بیرونی لیکی چی دوی ټول موجودات یو بولی . که چیری اصل ته ځیر شو نو په هغه صورت کی ټول شیان یعنی د خدای وجود یوه ذره معنی ورکوي. دا ځکه چی ویشنا   ځان ته مځکه پیدا کړه تر څو ژوندی سړي وکولای شی هغی ته راشی. د دځان لپاره اور او با د خلق کړل تر څو د هغی په مرسته ژونده سړی لوی او را اوچت کړی.

ده د ځان لپاره ددي موجوداتو څخه زړه جوړه کړي ده هغوي ته حافظه او شعور بخشش کړل په همدي تو ګه ئی دوی ته متضاد صفتونه ورکړل. لکه څنگه چی په دي باره کی په ویدونکو کی ویل کیږی )).

بیرونی په خپل کتاب کی د مختلفو هندی فلسفی مکتوبونو نظریات لکه:

روح او ماده اجزا تماس نیسی او نورو فلسفی مفهومو په باب تشریحات ورکړي دي. بیرونی د شعور او مادی تر منځ متقابله روابطو فلسفی پرابلم ته په خاص ډول توجه را ګرځولی ده، چی عالم د روح او مادي تر منځ په روابطو باندی بحث کوي نو پداسی حال کی د هغه خاصه توجه د سانکهیا تیوري پلو ته ده. د سانکهیا تیوري په اساس مادّه او روح {شعور} متقابله روابط لري. یو له بله سره تړلی دي. پدي معنی چی که ماده نه وي روح وجود نلري. ماده دجهان لومړی اساس ده په جهان کی د مادي عمل او فعالیت د طبیعی میلان له مخی منځ ته راځی.

دغه طبیعی میلان هغی ونی ته ورته دی کومه چی شا و خوا خپل تخمونه شندي او دا کارئی د آزاد انتخاب له مخی وي نه د کومه نیّت په اساس.

بیرونی په دی تینګار کوي چی  پدی کتاب {الهند) کی د مشاجري او مباحثي لپاره ځای نشته او د بلی خوا زه نه غوا ړم پدی کتاب کی داسی اسناد راو ړم چی  هغه دی د حقیقت څخه انحراف وی. دا کتاب یوازي دا بیان لري:

زه د هندوانو تیوري هغسی رانقلوم لکه څنګه چی دي. ولی د هغه سره موازی د یونانیانو تیوري سره هم تماس نیسم ترڅوو کولای شم ددوی ترمنځ متقابله نږدوالی    وښیم ))

بیرونی په خپل اثر کی د لویدیځ او ختیځ د فلسفی تاریخ لوی او متبحر عالم په صفت یو لړ زیات مواد راوړی چی له مخی د هند مترقی مفکرینو نږدوالی او جهان بینی دیونان نږدي او منځنی ختیځ او منځنی آسیا عالمانو او فیلسوفانو سره  ثابتیږی.

بیرونی د یوه واقعییت بینه عالم په صفت د هندي مختلفو فلسفی سیستمونو د تحلیل  په وخت کی اساسی توجه په هندي فلسفه کی مترقی ماتریالستی راسیونالستی تمایلاتو ته راو ګرځوله.

ماخذ : البیرونی وهند ( انجمن تاریخ و ادب افغانستان- اکادمی)

اندیشمند پسشتاز (ابو ریحان بیرونی) نوشته عبدالله (کارگر)

ادامه دارد.....

سید همایون شاه (عالمی)

۱۵ جون ۲۰۱۰ م

وزیر اکبر خان مینه کابل - افغانستان  

 

 
 

مؤسس و مسؤول
سایت
محمد مهدی بشیر

سال تأسیس

۴ میزان ۱۳۸۶

  خورشیدی

26  سپتامبر 2007

  میلادی

Tel:0031644388706

spacer

spacer